مذهبی فرهنگی

پیروان یمانی اوّلین گروهی نیستند كه چنین ادّعاهای عجیب و غریبی می‌كنند و پیش از آنها نیز فرقة «جند السّماء» (سربازان آسمان) به رهبری «ضیاء الگرعاوی» همین ادّعا را داشتند كه در بهمن ماه سال گذشته و در جریان آیین‌های عاشورا، سركوب شدند.1 پیروان سربازان آسمان نیز مدّعی بودند، الگرعاوی كه از او به عنوان «قاضی آسمان» یاد می‌كردند، همان مهدی موعود است! اشاره: بحث مدّعیان مهدویّت و جریانات مربوط به ظهور، از جمله بحث‌های جاری عراق در سال‌های اخیر بوده و پس از حملة اشغالگرانة آمریكا به این كشور، افراد بیشتری در این وادی قدم نهاده‌اند. شخصیت‌ها و نهادهای مختلفی با شناساندن این جریان انحرافی، به مقابله با آن پرداخته اند. در این نوشتار پس از مطالعة بیانیّة یكی از مراجع عراق، با استفاده از اخبار درج شده در خبرگزاری های مختلف مانند فارس، مهر و ... نگاهی اجمالی به یكی از این مدّعیان خواهیم داشت. آیت‌الله شیخ اسحاق الفیاض، از مراجع و علمای نجف اشرف افغانی تبار در عراق، در بیانیّه‌ای كه در ماه محرّم گذشته صادر شد، به بررسی مدّعیان مهدویّت در كشور عراق و رشد روز افزون آن پرداخته است. به گزارش «شیعه آنلاین»، این بیانیه به این شرح است: هیچ شكی نیست كه دعاوی مهدویت كه اخیرا در عراق پدید آمده است باطل، بی‌پایه و شرم‌آور است. مدعیان این دعاوی گمراه شده و گمراه كننده، در كشوری چون عراق، دروغگو و فریبكار هستند و بر مؤمنان واجب است كه آنها را تكذیب و از آنان دوری كنند؛ زیرا منحرف هستند و به ساحت مذهب اسائه می‌كنند و هدف آنان سوء استفاده از مردم ساده به وسیلة مال، و دور كردن آنها از راه راست و كاشت فتنه و ایجاد آشوب در این كشور است. مردم بدانند كه ظهور امام(ع) به دست خداوند است. پس هیچ كس زمان ظهور آن حضرت را نمی‌داند، مگر خداوند عزّوجلّ.  پس هر كس وقت ظهور حضرت را در یك موعد مقرّر معیّن كند دروغگوست. كما اینكه خود حضرت مهدی(عج) در جواب‌ سؤال‌های اسحاق بن یعقوب فرمود: «... و امّا ظهور فرج از جانب خداوند عزّوجلّ می‌شود و كسانی كه وقت خاصی را برای آن قائل شوند، دروغگو هستند ...» و هر كسی كه ادّعای فرستاده بودن خود از طرف حضرت(عج) را داشته باشد، یا اینكه با وی دیدار می‌كند، عین دروغگو و فریبكار می‌باشد. از ائمه(ع) روایت شده كه هر كس ادّعای رؤیت امام عصر را كند، بر مردم واجب است كه وی را تكذیب كنند و او را باور نكنند، چه رسد به كسی كه ادّعا كند كه فرستادة امام است. اگر ایشان ظهور كنند، ظهورشان بزرگ‌ترین رویدادی خواهد بود كه بر روی زمین اتّفاق می‌افتد و همه جا را به جوش و خروش وا می‌دارد. آن موقع است كه انسان‌ها بیدار می‌شوند و صدای دعوت وی را به سوی ایمان به خداوند یگانه‌ای كه هیچ شریكی ندارد و ایمان به رسالت رسولش و ایمان به ولایت حضرت علیّ ‌بن ابی‌طالب و فرزندان پاكش، می‌شنوند. در همان زمان است كه وی با معجزاتی كه تمام دنیا را شگفت‌زده خواهد كرد و بر تمام دستاوردهای پیشرفتة حال حاضر برتری دارد، می‌آید. به این دلیل است كه علما، فرهنگیان و متفكّران به وی ایمان می‌آورند و وی را به این دلیل كه با این معجزه‌های خارج از قدرت بشری آمده است، باور می‌كنند. او با این معجزه‌ها بر تمام دنیا مسلّط می‌شود و بر تمام قارّه‌های آن فرمانروایی می‌كند؛ بر اساس این حكم كه «حاكمیّت از آن خداوند یگانه‌ای است كه شریكی ندارد» و به راستی كه آن حكومت، حكومت عدل الهی است. و اما دعاوی مختلف مهدویّت كه هر از چند گاهی ظاهر می‌شوند، دعاوی باطل، منحرف و بیهوده‌ای هستند كه باعث اسائه به ساحت مقدس امام عصر(ع)، جایگاه شریف و والا و مقام بزرگش شده است. پوشیده نیست كه اوضاع كنونی عراق نقشی اساسی را در ظهور این دعاوی خطرناك و فتنه‌ها داشته است. این اوضاع عبارتند از: 1. بیكاری و نبود فرصت‌های شغلی در كشور، 2. از بین رفتن هوشیاری و فرهنگ دینی در بین مردم در این مسئله، مخصوصاً در بین جوانان، 3. ناامیدی مردم از دولت و پارلمان به دلیل رسیدگی نكردن جدّی به خدمات اوّلیة زندگی مثل برق، مسكن، آب شرب و... در طول این مدّت زمان 5 ساله. طوری كه حكومت می‌توانست در طول این مدت ایستگاه‌های برق را در استان‌هایی كه دارای امنیت بودند احداث كند. هم چنین می‌توانست مجتمع‌های مسكونی برای فقرا و محرومین تدارك ببیند و این مجتمع‌ها را با اخذ اقساط بلندمدّت، همانند دیگر كشورهای پیشرفتة دنیا به آنان بفروشد. این‌كار یكی از عواملی است كه برای ایجاد فرصت شغلی برای بیكاران مفید است و واضح است كه این قضیه نقش بزرگی را در استقرار امنیّت در كشور و ایجاد حسن ظنّ ملّت به دولت ایفا می‌كند، چون ارائة این خدمات از دردهای این ملّت می‌كاهد و به آنها اعتماد به نفس می‌دهد، 4. عدم قاطعیّت دولت در برخورد با تروریست‌ها، قاتلان، آشوب‌طلبان و منحرفان. بر دولت واجب است كه تمامی این فتنه‌ها را در همان اوایل پیدایششان قبل از آنكه منتشر شود، از بین ببرد، 5. اختلاف جناح‌های سیاسی و احزاب بر مصلحت‌های ذاتی و غرض‌های حزبی بدون در نظر گرفتن مصلحت‌های كشور و ملّت، 6. فساد اداری و مالی از یك طرف و اختلاف میزان در حقوق‌ها از طرف دیگر. هر كدام از این عوامل نقش بسیار بزرگی را در ایجاد این دعاوی منحرف، گمراه كننده، بیهوده و خجالت‌آور دارند. در پایان از خداوند منّان، خیر و آرامش تمام عراق عزیز و حفظ مؤمنین را از شرّ دشمنان ظالم، مسئلت می‌كنم. به درستی كه وی شنوا و اجابت كننده است. دفتر آیت‌الله العظمی شیخ محمّداسحاق الفیّاض

مدّعیان مهدویّت در عراق
 موضوع مهدویّت و مدّعیان بسترسازی برای ظهور امام عصر (عج)، در سال‌های اخیر در كنار بحران تروریسم، اختلافات سیاسی و آفت اشغال ناشی از حضور آمریكا، از قضایای مهمّ سیاسی، امنیّتی و دینی عراق بوده است. حوادث بصره و ناصریّه در حین برپایی آیین‌های اخیر عاشورا كه فرقه‌ای موسوم به یمانی را در مركز رویدادهای خبری عراق قرار داد، بار دیگر موضوع فرقه‌های مدّعی مهدویّت را در عراق، به عنوان چالش مهمّ امنیّتی، سیاسی و دینی ـ مذهبی عراق مطرح كرد. تلویزیون «الشّرقیّه» به عنوان یكی از رسانه‌های عراقی هم‌سو با گرایش‌های بعثی، چندی پیش با یكی از اعضای این فرقه كه مدّعی بود سخنگوی رسمی «احمد ابوالحسن یمانی» رهبر این فرقه است، مصاحبه كرد. این فرد كه اظهاراتش دربارة عقیدة مهدویّت فاقد انسجام لازم بود، با سرهم‌بندی یك‌سری روایات و آیات، ایده‌هایی از مهدی موعود(عج) ارایه كرد كه با روح اسلام و عقیدة مهدویّت منافات داشت. از اظهارات جالب توجّه این فرد آن بود كه «مهدی موعود(عج) الزاماً فرزند امام حسن عسكری(ع) نیست بلكه می‌تواند از نو متولّد شود و مهدی فقط یك نفر نیست و احمد ابوالحسن یمانی در عین حال كه بسترساز ظهور مهدی است می‌تواند شخص مهدی موعود نیز باشد!»

پیروان یمانی اوّلین گروهی نیستند كه چنین ادّعاهای عجیب و غریبی می‌كنند و پیش از آنها نیز فرقة «جند السّماء» (سربازان آسمان) به رهبری «ضیاء الگرعاوی» همین ادّعا را داشتند كه در بهمن ماه سال گذشته و در جریان آیین‌های عاشورا، سركوب شدند.1 پیروان سربازان آسمان نیز مدّعی بودند، الگرعاوی كه از او به عنوان «قاضی آسمان» یاد می‌كردند، همان مهدی موعود است!

هدف نهایی ظهور و بروز این فرقه‌ها در عراق و اهتمام ویژة رسانه‌های عربی و روی آنتن قراردادن آنها، به اعتقاد بسیاری از كارشناسان، متزلزل كردن عقیدة مهدویّت در نزد شیعیان است. فرقة یمانی با وجود گذشت چند هفته، همچنان یكی از سوژه‌های مهمّ خبری در سطح رسانه‌های شنیداری، نوشتاری و گفتاری عراق است. هرچند دستگاه‌های امنیّتی عراق اطمینان داده‌اند كه گروه یمانی را همانند گروه مشابهش «سربازان آسمان» (جند السّماء) به طور كامل سركوب كرده‌اند، امّا شواهد از ادامة فعّالیّت این‌گونه فرقه‌ها در عراق و ادامة این گونه فتنه‌ها خبر می‌دهد. بیكاری، فقر و فقدان یا كمی آگاهی دینی در جامعه، عراق را به بستری مناسب برای گسترش این سوء‌استفاده‌ها از احساسات دینی مردم عوام تبدیل كرده است.

نخست وزیر عراق در گفت وگو با یكی از رسانه‌های داخلی این كشور، عنوان كرد، پنج فرقة فعّال مدّعی مهدویّت همچنان در عراق فعالیت دارند. گزارش‌های اطّلاعاتی عراق نیز حاكی است فرقه‌های مدّعی مهدویّت كه در مناطق شیعه‌نشین عراق رواج یافته‌اند با پشتیبانی‌های خارجی، از جمله كشورهای عربی همراه هستند. چند روز بعد از حادثة یمانی، پایگاه خبری ملف پرس در خبری فاش كرد كه احمد ابوالحسن یمانی بعد از حادثه بصره و ناصریه، به كشور امارات متّحدة عربی گریخته و در دبی اقامت گزیده است.  برخی از رهبران سیاسی ـ مذهبی در بصره فاش كردند كه شخصیّت احمد ابوالحسن یمانی وجود خارجی دارد و با او نیز دیدار و مناظره صورت گرفته است. مسئول سازمان عمل اسلامی، شاخة جنوب عراق با اشاره به اینكه تا به حال دیداری با یمانی نداشته است، گفت: برخی از دوستان برای اطّلاع از میزان سطح علمی این مدّعی مهدویّت و صدق ادّعاهایش، پیش از اینكه قضیة یمانی اوج بگیرد، با او دیدارها و مناظره‌هایی داشته‌اند». سیّدحازم الحسینی كه خود از اهالی بصره است و در طول حاكمیّت رژیم بعث به عنوان یكی از مبارزان عراقی علیه رژیم بعث می‌جنگید، افزود: «فرد مزبور در همة این مناظره‌ها نشان داد كه فاقد هرگونه بار دینی است و مجموعه‌ای احادیث و آیات را برای فریب مردم از بر كرده و به خورد مردم عوام و اشخاص ساده لوح می‌دهد». وی تأكید كرد: «احمد ابوالحسن بصری معروف به یمانی، از اهالی شهرستان زبیر است كه تا قبل از سقوط رژیم صدّام از اعضای حزب بعث بوده و با سازمان‌های امنیّتی رژیم صدّام مرتبط بوده است. بعد از سقوط رژیم صدّام، ابوالحسن برای مدّت‌ها از انظار پنهان بود و بعد از مدّتی متوجّه شدیم كه عمامة سیاه بر سر گذاشته و در میان عوام النّاس، خود را از نوادگان اهل بیت(ع) معرفی كرده و نام یمانی را برای خود برگزیده است». این اوّلین بار نیست كه مدّعیان مهدویت از حزب بعث و دستگاه‌های امنیّتی سر در می‌آورند و پیش از این، ضیاء الگرعاوی رهبر فرقة سربازان آسمان نیز، همین سوابق سیاسی را داشته است.

اسناد و مدارك موثّق در كشور عراق نشانگر این نكته است كه رهبر گروه سربازان آسمان، یك شهروند عادی نبوده و او نیز از اعضای حزب منحلّة بعث بوده است. ضیاء عبدالزّهرا كاظم الگرعاوی از روستای «گرعه» از توابع شهرستان «حلّه» مركز استان بابل بود و تا قبل از سقوط رژیم صدّام در مارس 2003 م. در حزب بعث عضویّت داشت. «عبدالحسین عطبان» معاون استاندار نجف، چند روز بعد از سركوب گروه سربازان آسمان در مزرعة «زرگه» در شمال بغداد فاش كرد كه برادر ضیاء و دخترانش در بازجویی‌ها اعتراف كرده‌اند كه وی با برخی عوامل بعثی خارج از عراق ارتباط داشته است. مزرعه‌هایی كه رهبر گروه «سربازان آسمان» و هواداران او در آنجا به قتل رسیده‌اند نیز اسرار زیادی را فاش می‌كند، زیرا این قطعه زمین پیش از سقوط رژیم صدّام، مربوط به تشكیلات شبه نظامی رژیم بعث، موسوم به «ارتش قدس» بوده است. مسئولان امنیّتی عراق در همان زمان گفتند: «تدابیر امنیّتی كه در اطراف این مزرعه واقع در 13 كیلومتری شمال نجف اشرف ایجاد شده و تجهیزات نظامی و امكانات و بخش‌های اداری كه در داخل آن وجود دارد، هرگز نمی‌تواند شاخص یك مزرعه یا هیئت مذهبی باشد». آنچه در فرقة جند السماء و یمانی قابل توجّه است، سازماندهی بالا، انسجام، انتخاب شكل و ظاهر یك‌دست و خطّ مشی خشونتی، به ویژه با تمركز بر حذف مراجع عظام شیعه در عراق است. یمانی نیز تمامی اتباع خود را در محلّة «عسكری» در مركز بصره، در اطراف مسجد این گروه ـ به نام «انصار المهدی» ـ جمع و برای آنها لباس یك‌دست انتخاب كرده بود. گروه یمانی معمولاً با دستار زردی كه روی پیشانی می‌بستند و روی آن «ستارة داوودی» (نشان معروف یهودیان) نقش بسته بود، از مدّت‌ها قبل از سركوب، در بصره و ناصریّه شناخته شده بودند. وزیر امنیّت ملّی عراق در تازه‌ترین اظهاراتش كه پنجشنبة گذشته در بغداد منتشر شد، احتمال داد كه یمانی به خارج عراق گریخته باشد. الوائلی آخرین آمار دستگیرشدگان را 450 نفر و كشته شدگان را بیش از 50 نفر ذكر كرد.


پشت پردة ادّعاها در عراق
به گزارش «خبرگزاری فارس»،‌ صادق الموسوی رئیس مؤسّسة اطّلاع‌رسانی و روابط بین‌الملل عراق در گفت‌وگو با برنامة «العراق الیوم» در شبكة تلویزیونی «العالم» گفت: «در بازجویی از اعضای فرقة جند السّماء مشخص شد كه عناصر این فرقه، روابطی با صرّافی‌های امارات عربی متّحده دارند كه این منابع مالی، پول‌هایی به حساب این فرقه واریز می‌كنند». وی افزود: «پیگیری سرنخ‌ها به جایی انجامید كه متأسّفانه باید اعلام كنیم دستگاه اطّلاعاتی عربستان سعودی به ریاست «مقرن بن عبدالعزیز» در رأس این تحرّكات قرار دارد».

الموسوی با اشاره به اینكه دستگاه اطّلاعاتی سعودی با هماهنگی جنبش پادشاهی «الوفاق» در عمان، دست به این تحركات زده است، خاطرنشان كرد: «آنها خیال می‌كنند از طریق جنبش‌های مدّعی مهدویّت و این قبیل فتنه‌انگیزی‌ها می‌توانند دولت مالكی را سرنگون كنند، در حالی كه حمایت از این جنبش‌های منحرف هرگز نمی‌تواند به سقوط دولت شیعة بغداد بینجامد».

وی با اشاره به برقراری نظام دموكراتیك در عراق تأكید كرد: «اهل سنّت عراق، به دور از این فتنه‌انگیزی‌ها از طریق انتخابات عادلانه و آزاد، وارد فعّالیّت‌های سیاسی شده‌اند و با اتّحاد ملّی و تحرّكات مسالمت‌آمیز سیاسی، بدون توجّه به اقدامات عربستان سعودی و امارات عربی متّحده، به تلاش‌های خود برای بهبود اوضاع عراق ادامه می‌دهند».

الموسوی افزود: «رژیم صدّام از سال 1998 میلادی، سیاستی را در پیش گرفت كه بر اساس آن، می‌بایست برخی از شیعیان عضو حزب بعث زیر نظر «عزّت ابراهیم الدّوری» كه تمایلات صوفیانه داشت، وارد جنبش‌های اسلامی می‌شدند امّا در پی مخالفت جنبش‌های اسلامی با پذیرش این افراد در میان صفوف خود، آنها مجبور به تأسیس جنبش‌های مدّعی مهدویّت شدند.

وی با اشاره به اینكه «ضیاء عبدالزّهره» كه دو سال پیش در درگیری با نیروهای آمریكایی و عراقی كشته شد،در سال 1999 م. ادّعای مهدویّت كرده بود، تصریح كرد: علاوه بر وی، شخصی با نام «سید احمد حسنی یمانی» نیز هست كه یك مهندس جوان است و در سال 1999 میلادی از دانشكدة مهندسی در نجف دانش‌آموخته شده امّا اكنون ادّعا می‌كند كه با امام مهدی(عج) در ارتباط است و با تغذیة بعثی‌های مزدور صدّام، اكنون به فریفتن جوانان ساده‌دل، مشغول است. الموسوی در ادامه، با اشاره به اینكه فرقة ضالّة موسوم به «انصار المهدی» با فرقة «جند السّماء» تفاوت دارد، افزود: «شخص دیگری با نام سیّد محمود الحسنی الصّرخی پدید آمده كه مدّعی است با امام مهدی(عج) ارتباط دارد و از او نامه‌هایی دریافت می‌كند». وی بیان كرد: «ادّعای مهدویّت در تاریخ عراق، ایران و هند، ریشة بسیار طولانی دارد امّا این قبیل مدّعیان همواره یا مرده‌اند، یا دچار جنون و دیوانگی شده‌اند یا به علّت عدم اقبال مردم به ادّعاهایشان، دست به خودكشی زده‌اند».

رئیس مؤسّسة اطّلاع‌رسانی و روابط بین‌الملل عراق در ادامه با بررسی رویكرد تبارشناسانه و آسیب‌شناسانة این ادّعاها، گفت: «زمینة جنبش‌های مدّعی مهدویّت را ظلم، دیكتاتوری، گرسنگی و جنگ می‌سازد كه كشور عراق همة این شرایط را تجربه كرده است و بروز چنین فرقه‌هایی چندان دور از ذهن نیست».

وی افزود: «البتّه دربارة این ادّعاها نباید تا آنجا مبالغه شود كه افكار عمومی برای پذیرش دعوت‌های راستین زمینه‌سازان حقیقی ظهور امام مهدی(عج) تحت تأثیر قرار گیرد».

سید حمید بحق
ماهنامه موعود شماره 103

ارسال به