مذهبی فرهنگی

در اوایل قرن بیستم صهیونیست‌ها با استفاده از سلطة انگلستان بر فلسطین، راه حلّ تشکیل یک کشور یهودی را مطرح کردند. کوشش صهیونیست‌ها نتیجه بخشید و توانستند نظر «لرد بالفور» وزیر خارجة انگلیس را جلب کنند. سرانجام در نوامبر 1917 اعلامیة بالفور در مورد تصویب طرح تأسیس «کانون ملّی یهود» در سرزمین فلسطین، در کابینة انگلستان منتشر شد و آمریکا نیز از این طرح حمایت کرد. سرانجام در آوریل 1920 متّفقین و جامعة ملل، قیمومیّت فلسطین را رسماً به انگلستان واگذار کردند. با واگذاری حکومت از سوی انگلستان به یک یهودی، مهاجرت و انتقال یهودیان به فلسطین شروع شد. این امر، موجب قیام و شورش اعراب شد و زد و خوردهای بسیاری بین اعراب و مهاجران صورت گرفت. از دهة چهل، مسئلة فلسطین به یک مسئلة عربی تبدیل شد و در رأس مسائل بین‌المللی قرار گرفت. در طول جنگ جهانی دوم، آرامش نسبی بر فلسطین حکم‌فرما بود. پس از جنگ و جدال فراوان، مسئلة فلسطین به سازمان ملل ارجاع داده شد و سرانجام با تلاش‌های صهیونیست‌ها و آمریکا، عصر روز 29 نوامبر مجمع عمومی تشکیل و اخذ رأی شروع شد. برخلاف انتظار همه، سی و دو نفر به نفع تقسیم فلسطین رأی دادند، سیزده نفر بر ضدّ تقسیم، یک نفر غائب شد و ده نفر هم آرای سفید داشتند. انگلستان در 14 مه 1948 به قیمومیّت خود پایان داد و نیروهایش را از فلسطین خارج کرد. در همان روز، «شورای ملّی یهود» در تل آویو تشکیل شد و در ساعت چهار بعد از ظهر همان روز موجودیّت دولت اسرائیل توسط «دیوید بن گوریون» در موزة تل آویو اعلام گردید.
پس از اعلام موجودیّت رژیم اشغالگر قدس توسط بن گوریون، اوّلین جنگی که این رژیم علیه فلسطین و کشورهای عربی منطقه به راه انداخت به جنگ 1948 معروف است. در طیّ این جنگ صهیونیست‌ها 78 درصد خاک فلسطین را تحت اشغال خود درآوردند و نخستین مرحلة آوارگی بزرگ فلسطینیان به وقوع پیوست. در مه سال 1949 اسرائیل به عضویت سازمان ملل درآمد. در 28 مه 1964 سازمان آزادی بخش فلسطین اعلام موجودیّت کرد و مبارزات فلسطینیان شکل جدیدی به خود گرفت.14
جنگ 1967 از سوی رژیم صهیونیستی در حالی شروع شد که کشورهای عربی از قبل، خود را برای آن آماده کرده بودند. نیروهای نظامی کشورهای عربی به طرف مرزهای اسرائیل در حرکت بودند و پیروزی را قریب‌الوقوع می‌پنداشتند که با حملة غافل‌گیرانة تانک‌های رژیم صهیونیستی رو به رو شدند. این جنگ که از زمین و هوا آغاز شده بود، مدت شش روز به طول انجامید و به جنگ شش روزة اعراب و اسرائیل معروف شد. اسرائیل در طیّ این جنگ علاوه بر نوار غزّه و کرانة باختری رود اردن، بلندی‌های جولان در سوریه و صحرای سینا در مصر را اشغال و بیت‌المقدّس را ضمیمة خاک خود کرد. سازمان ملل طیّ قطع‌نامه‌ای اسرائیل را به عقب نشینی از سرزمین‌های اشغالی فراخواند امّا اسرائیل شرط عقب‌نشینی خود از مناطق اشغالی را به رسمیّت شناختن این رژیم از سوی اعراب اعلام کرد.15
در اکتبر 1973 مصر و سوریه با شعار الله اکبر به اسرائیل هجوم بردند و در ابتدای کار موفقیت‌هایی به دست آوردند امّا حمایت آمریکا و غرب باعث شد نتیجة جنگ به نفع اسرائیل رغم بخورد و بتواند منطقة محدودی را تحت تصرّف درآورد و نهایتاً این جنگ با انعقاد قرارداد صلح پایان یافت. در 1974 سازمان ملل، سازمان آزادی بخش فلسطین را به رسمیّت شناخت. پیامد این جنگ، کشانده شدن رهبران کشورهای عربی به روند صلح و سازش بود. چنان‌که در سال 1978 در محلّ کمپ دیوید، انور سادات رئیس جمهور مصر و مناخیم بگین نخست وزیر اسرائیل پیمان صلح منعقد کردند و مصر در ازای پس گرفتن صحرای سینا موجودیّت اسرائیل را به رسمیت شناخت. این واقعه در آستانة پیروزی انقلاب اسلامی ایران رخ داد.16

فلسطین امروز؛ جنبش‌ها
در فاصلة بین سال‏های 1967(شكست حملة اعراب)تا 1982(حملة اسرائیل به لبنان) چندین سازمان و گروه مبارز فلسطینی، تأسیس، متلاشی، ادغام یا گرفتار اختلافات داخلی و انشعاب شد. این سازمان‏ها عمدتاً تحت تأثیر ناسیونالیسم عربی، سوسیالیسم و ماركسیسم قرار داشتند و هر كدام از جانب یكی از دول عربی پشتیبانی می‏شدند و به سیاست‏های منطقه‏ای آن‏ دولت وابسته بودند. مهم‏ترین این سازمان‏ها و گروه‏ها عبارتند از:
سازمان الفتح، الصاعقه، جبهة دمكراتیك آزادی‌بخش فلسطین، جبهة خلق آزادی بخش فلسطین. با نگاهی به تاریخ مبارزات مردم و گروه‏های فلسطینی، از زمان تأسیس رژیم صهیونیستی تا قبل از انتفاضه، به خوبی مشخص می‏شود كه این گروه‏ها نتوانسته‏اند به نتایج امیدوار كننده‏ای دست یابند.
در این قسمت به برخی از دلایل عمدة این ناكامی مروری گذرا داریم: 1. اختلافات ایدئولوژیکی،
2. اختلافات در خطّ مشی مبارزه، 3. نداشتن رهبری واحد، 4. وابستگی گروه‌های مبارزه به کشورهای عربی، 5. مبارزات مقطعی
انتفاضه، محصول شرایط جدید روانی ـ فكری و سیاسی ـ اجتماعی فلسطینی‌ها در عرصة داخلی و روابط بین‌الملل، به ویژه جهان اسلام است.
هسته‌های اصلی مبارزه از درون مساجد با فكر و اندیشة اسلامی شروع شد و گسترش یافت و مبارزات به شكل مردمی و همه جانبه در آمد.
در سال‏های اخیر شاهد شكل‌گیری و پیدایش سازمان‏ها و گروه‏های متعدّدی هستیم كه همگی تحت نام «اسلام» و شعارهای اسلامی به فعالیت می‏پردازند. حماس و جهاد اسلامی در این گروه قرار می‌گیرند. از میان گروه‌های مختلف فلسطینی، چهار گروه ذیل حضور فعّال دارند و سایر گروه‌ها از نفوذ بسیار کمی برخوردارند:
1. فتح: نفوذ مردمی این گروه بین 40 تا 46 درصد در نوسان است و جریان‌های ملی و چپ را پوشش می‌دهد. از رهبران آن می‌توان به «یاسر عرفات»، «صلاح خلف» و «خلیل ابراهیم الوزیر» اشاره کرد. این سازمان از سوی کشورهایی چون عربستان حمایت می‌شود.
2. حركـ［ المقاومـة الاسلامیه فی فلسطین (حماس): حماس یك جنبش اسلام‌گرای گسترده است كه حدود دو ماه بعد از وقوع انتفاضه در نوار غزّه (انتفاضة اوّل) توسط «شیخ احمد یاسین» شكل گرفت. این جنبش، از میان نیروهای اخوان المسلمین فلسطین برخاست. منشور حماس كه در 26 ماده در اوت 1988 منتشر شد، فلسطین را یك سرزمین موقوفة اسلامی می‏داند كه آزادی آن از طریق جهاد برای هر مسلمانی یك واجب عینی به شمار می‏رود. این سازمان كه از گستردگی وسیعی برخوردار است، یك رقیب اساسی برای سازمان آزادی بخش فلسطین محسوب می‏شود و در همة عرصه‏های‏ سیاسی ـ اجتماعی فلسطین، اعم از دانشگاه‏ها، كارخانه‏ها، اردوگاه‏ها و سایر مراكز و اصناف فعالیت دارد. حماس، صلح با اسرائیل را نمی‏پذیرد. از دیدگاه حماس باید كلّ فلسطین را از چنگال صهیونیسم آزاد كرد. هیچ كس یا كشوری حق ندارد جزء یا كلّ این سرزمین را به دیگران اعطا كند. از دیدگاه حماس تنها راه حلّ مسئلة فلسطین این است كه یهودیان و مسیحیان «تحت سایة امن اسلام» در صلح زندگی كنند.
3. جهاد اسلامی: سازمان جهاد اسلامی فلسطین، در اواخر دهة هفتاد میلادی و تحت تأثیر اندیشة امام خمینی(ره) و پیروزی انقلاب اسلامی ایران، توسط گروهی از انقلابیان فلسطینی بنیان نهاده شد. از جمله رهبران‏ آن می‏توان به «شیخ عبد العزیز عوده» و شهید «فتحی شقاقی»، «احمد مهنا»، «فرید ابومخ» و «خالد دیاب» اشاره كرد. جهاد اسلامی ابتدا به آموزش نظامی پرداخت و در اوایل كار، با سازمان الفتح در سرزمین‏های اشغالی و خارج از آن مرتبط بود و اعضای الفتح آنان را آموزش نظامی می‏دادند. این سازمان، خواهان آزادی كلّ فلسطین است و تنها راه آزادی را بسیج همة نیروهای اسلامی و انجام عملیّات نظامی می‏داند. همچنین خواهان نابودی صهیونیسم و تشكیل حكومت اسلامی در فلسطین می‏باشد.
4. جبهة خلق برای آزادی فلسطین: این گروه که از سوی لیبی حمایت می‌شود، طرفدار عقاید مارکسیستی است. از رهبران اصلی آن می‌توان به «جرج حبش» و «محمد تیسر قبا» اشاره کرد.16

فلسطین امروز؛ حکومت
تا قبل از برگزاری انتخابات پارلمانی در اراضی اشغالی که به پیروزی حماس انجامید، جنبش فتح یکّه تاز عرصة سیاست در فلسطین بود. پس از تشکیل دولت خودگردان جنبش فتح، كه ستون فقرات این تشکیلات به شمار می‌آمد و اعضا و هوادران این جنبش، در غیاب سایر گروه‌های فلسطینی که منتقد سیاست‌های رهبران فتح بودند، در سازمان‌ها و نهادهای وابسته به تشکیلات خودگردان حضور داشتند. جنبش‌های حماس و جهاد اسلامی، فتح را به دلیل سازش با رژیم صهیونیستی و خیانت به آرمان‌های فلسطین مورد سرزنش قرار می‌دادند و از پیوستن به فرآیندهای سیاسی درون تشکیلات خودگردان خودداری می‌کردند. با مرگ یاسر عرفات در نوامبر 2004 محمود عبّاس بر سر کار آمد. با برگزاری انتخابات پارلمانی ژانویه، حماس که برای اوّلین بار در انتخابات شرکت کرده بود به پیروزی چشم‌گیری دست یافت و نزدیک به دو سوم کرسی‌های پارلمان را از آن خود کرد. از آنجایی که حماس حاضر به پذیرش توافقات گذشتة دولت خودگردان، از جمله نقشة راه و دوری جستن از دفاع مسلّحانه نبود، اروپا و آمریکا، کمک‌های مالی خود را به دولت خودگردان قطع کردند.18 تا اینکه مبارزان فلسطینی به منظور برهم زدن طرح رفراندوم محمود عبّاس و به چالش کشیدن اسرائیل با طرّاحی عملیّاتی بی‌سابقه، در پاسخ به تجاوز دد منشانة رژیم صهیونیستی، به یک پایگاه نظامی اشغال‌گران حمله کردند و علاوه بر کشته و مجروح کردن چند سرباز اسرائیلی یک سرجوخة اسرائیلی را به اسارت گرفتند. اسرائیل در واکنشی سخت و سریع به این اقدام، حملة همه جانبه‌ای را به غزّه آغاز کرد. چند روز پس از تهاجم اسرائیل به غزّه، حماس تنها راه حلّ این بحران را تبادل اسرا عنوان کرد و خواستار آزادی تمام زندانیان فلسطینی شد.19 این جنگ نیز مانند سایر جنگ‌های بین اسرائیل و فلسطینیان با قرار آتش بس پایان یافت. هرچند در این جنگ نوار غزّه بر اثر حملات اسرائیل خسارات فراوانی را متحمل شد امّا اسرائیل نتوانست به هدف خود، یعنی نابودی حماس دست بیابد و به نظر می‌رسد این جنگ دارای نتایج بینابین بوده است.

فلسطین امروز؛ جمعیت
جمعیت فلسطین اشغالی (اسرائیل): طبق آماری كه صهیونیست‏ها منتشر نموده‏اند، جمعیت فلسطین اشغالی در سال 1995 میلادی 000/142/5 بوده است.
جمعیت ادیان مختلف در تمام فلسطین اشغالی (اسرائیل): الف ـ مسلمانان: 720 هزار نفر (البته تعداد 3 تا 4 میلیون فلسطینی آواره كه به سبب ظلم، جور، كشتار و اشغال خانه و كاشانة خود توسط صهیونیست‏ها مجبور به ترك فلسطین اشغالی شده‏اند، در این آمار منظور نشده است).
ب ـ مسیحیان: 205 هزار نفر؛
ج ـ جهودان: 4218 هزار نفر، هجوم صهیونیست‏ها به فلسطین باعث گردید كه جمعیت آنان در مدت كوتاهی چند برابر گردد، ولی جمعیت فلسطینیان به علت قتل‌عام، شكنجه و آزار صهیونیست‌ها روز به روز کاهش یافته است.20

فلسطین امروز؛ اقتصاد
منابع اقتصادی تشکیلات خودگردان عبارت است ازکشاورزی، درآمد کارگرانی که در خارج از فلسطین مشغول به کارند، کارگاه‌های صنعتی کوچک و مقداری درآمد از صنعت جهانگردی. البتّه می‌توان کمک‌های خارجی را نیز به این مقدار افزود.21 وابستگی شدید اقتصاد و بازار فلسطین به رژیم صهیونیستی، باعث تأثیرات منفی بر اقتصاد و منابع درآمدی مناطق تحت حکومت خودگردان شده است. این امر از طریق اخراج کارگران فلسطینی یا جلوگیری از ورود کالاهای فلسطینی به مناطق تحت اشغال صورت می‌گیرد.22 در حقیقت اخراج کارگران فلسطینی از سرزمین‌های اشغالی 1948 و محاصرة مناطق حکومت خودگردان از اقدامات عادی رژیم صهیونیستی در قبال انتفاضة الاقصی است.23 لازم به ذکر است که با روی کار آمدن دولت حماس، کمک‌های مالی اروپا و آمریکا قطع و محاصرة اقتصادی غزّه تشدید گردید.

نقش فلسطین در وقایع آخرالزمان
لازم به ذکر است که بخش عمدة روایات آخرالزمانی فلسطین به آخرین مرحلة جنبش سفیانی (شکست وی و فتح قدس) می‌پردازند. ما نیز مطالب را با تأکید بر همین بخش آورده‌ایم. به طور کلّی، جنبش سفیانی در سه مرحله انجام می‌شود: نخست مرحلة تثبیت سلطة وی در شش ماهة اوّل و استیلای وی بر شام. مرحلة دوم: هجوم و پیکار او در عراق و حجاز. مرحلة سوم: بازگشت وی از توسعه‌طلبی در عراق و حجاز و روبه‌رو شدن با سپاه حضرت مهدی(ع) جهت حفظ متصرّفات باقی مانده‌اش از سرزمین شام و قدس24 که ما به شرح مرحلة سوم، یعنی فتح قدس می‌پردازیم.
بر طبق روایات، حضرت مهدی(ع) در شروع نمودن نبرد درنگ می‌کند و مدّتی در حومة دمشق می‌ماند تا بزرگان و مؤمنان اهل شام؛ آنان که هنوز به وی نپیوسته‌اند، ملحق شوند. سپس حضرت از سفیانی می‌خواهد که جهت گفت‌وگو شخصاً با آن بزرگوار ملاقات کند. وقتی یکدیگر را ملاقات می‌کنند، سفیانی تحت تأثیر شخصیّت حضرت مهدی(ع) قرار می‌گیرد، با آن حضرت بیعت می‌کند و تصمیم می‌گیرد دست از جنگ بردارد و منطقه را تسلیم امام(ع) نماید. امّا نزدیکان و پشتیبانان سفیانی که از قبیلة بنی‌کلب هستند، وی را پس از سرزنش و نکوهش، از تصمیم خود منصرف می‌سازند.24 به همین جهت برمی‌گردد و تقاضای فسخ پیمان می‌کند. امام نیز بیعت وی را فسخ می‌کند. آنگاه سفیانی لشکریان خود را برای جنگ با امام بسیج می‌کند. محورهای جنگ بزرگ از عکّا تا صور، از آنجا تا انطاکیه در ساحل دریا و از دمشق تا طبریّه و تا داخل قدس گسترش می‌یابد26 و سپاهیان سفیانی به بدترین شکل شکست می‌خورند و سفیانی نیز دستگیر می‌شود و چنان‌که روایات می‌گویند وی را در کنار دریاچة طبریّه یا در ناحیة ورودی قدس به قتل می‌رسانند.27 بنا بر نقل روایات، امام مهدی(ع) نسخه‌های اصلی تورات را از درون غاری در انطاکیه و کوهی در فلسطین و از دریاچة طبریّه بیرون آورده، با استناد به آن یهودیان را محکوم نموده، نشانه‌ها، علامت‌ها و معجزات را برای آنان آشکار می‌سازد. برخی از یهودیان که بعد از نبرد آزادی قدس جان سالم به در برده‌اند تسلیم آن بزرگوار شده و کسانی که تسلیم نمی‌شوند از کشورهای عربی اخراج می‌گردند.27 پس از آن، حضرت عیسی(ع) فرود می‌آید. در شماری از روایات آمده است که محلّ فرود آمدن عیسی(ع) قدس خواهد بود. 28 مجلسی در «بحارالانوار» از امام باقر(ع) روایت کرده که فرمودند: «پیش از قیامت، عیسی به دنیا فرود می‌آید و هیچ‌کس از ملّت یهود و مسیحی نمی‌ماند مگر آنکه قبل از مرگ به او ایمان می‌آورد و آن حضرت پشت سر حضرت مهدی(ع) نماز می‌گزارد».29
به امید آن روز

فاطمه حمیدی
ماهنامه موعود شماره 101

پی‌نوشت‌ها:
1. زعیتر، اكرم، سرگذشت فلسطین یا کارنامه سیاه استعمار، ص 41.
2. همان، ص 42.
3. همان 47.
4. صفاتاج، مجید، انتفاضه الاقصی قیام دوزخیان سرزمین مقدّس، ص 29 و30.
5. همان، ص31.
6. همان، ص 31 و32.
7. سرگذشت فلسطین یا کارنامه سیاه استعمار، ص 56.
8. صفا تاج، مجید، دانشنامة فلسطین، ج3، ص 14.
9. همان.
10. همان.
11. سرگذشت فلسطین یا کارنامه سیاه استعمار، ص 77.
12. دانشنامة فلسطین، ج3، ص 14.
13. همان، ص 15.
14. همان، ص 16.
15. همان.
16. همان، ص 17.
17. دهقانی، محمود، سایت مرکز تحقیقات استراتژیک (www. csr. ir)، مقاله «دولت وحدت ملی در فلسطین».
18. سایت مرکز تحقیقات استراتژیک (www. csr. ir)، مقاله «بررسی تحوّلات اخیر در سرزمین‌های اشغالی».
19. میر لوحی، سید هاشم، آمریكا بدون نقاب، ص 250.
20. انتفاضه الاقصی قیام دوزخیان سرزمین مقدس، ص 73.
21. همان، 74.
22. همان، ص 74 و 75.
23. كورانی، علی، عصر ظهور، ص 125.
24. همان، ص 154.
25. همان، ص 155.
26. همان، ص 156.
27. همان، ص 36.
28. همان، ص 342.
29. همان، ص 341.

ارسال به