مذهبی فرهنگی

اندیشه بهره برداری نظامی از سیارك ها و تبدیل آنها به سلاح هایی فوق خطرناك از نوع «كشتار جمعی» نیز به موازات پیشرفت های حاصل در زمینه ردیابی این سیارك ها و امكان منحرف ساختن آنها از مسیر پیش گرفته، در اذهان اربابان قدرت ریشه دوانیده و آنها را در این مسابقه كسب قدرت مطلق و سلطه جویی باز هم حریص تر ساخته است. انبار خروارها سلاح متعارف و هسته ای، فرمانروایی بر آب و هوا با هدف تبدیل آنها به یك سلاح كشتار جمعی وحشتناك (پروژه «هارپ»)، كنترل سیارك ها و... اشاره: مدت هاست كه نگرانی ها بر سر افزایش خطرات مربوط به سیارك ها بالا گرفته و سالی نمی گذرد كه مطبوعات با اعلام این كه سیاركی از فاصله بسیار نزدیك زمین عبور كرده و یا این كه در سال های آینده به كره خاكی اصابت خواهد كرد، به این وحشت عمومی دامن نزنند. با این حال، هیچگونه ارتباطی میان این تعدد «حوادث بالقوه» و افزایش رقم سیارك های نزدیك به زمین وجود ندارد، چرا كه در واقع در امكان ردیابی این سیارك هاست كه پیشرفت های اساسی حاصل گردیده است. ضمن آن كه، چنانچه امكان برخورد یك سیارك به زمین در زمان پیش بینی شده یك در هزار باشد، 999 شانس دیگر وجود دارد كه محاسبات دقیق تر نشان دهند این سیارك از كنار زمین عبور خواهد كرد بی آن كه امكان برخورد با آن فراهم و یا این كه حادثه ای گران بار پدید آید. و اما، اندیشه بهره برداری نظامی از سیارك ها و تبدیل آنها به سلاح هایی فوق خطرناك از نوع «كشتار جمعی» نیز به موازات پیشرفت های حاصل در زمینه ردیابی این سیارك ها و امكان منحرف ساختن آنها از مسیر پیش گرفته، در اذهان اربابان قدرت ریشه دوانیده و آنها را در این مسابقه كسب قدرت مطلق و سلطه جویی باز هم حریص تر ساخته است. انبار خروارها سلاح متعارف و هسته ای، فرمانروایی بر آب و هوا با هدف تبدیل آنها به یك سلاح كشتار جمعی وحشتناك (پروژه «هارپ»)، كنترل سیارك ها و... دیگر چه؟ طمع سیری ناپذیر تا به كی و به كدام مقصود؟! نخستین بار، نظامیان آمریكایی بودند كه توجهات را به خطرات مربوط به سیارك ها معطوف داشتند. این موضوع به سال 1990 باز می گردد. در سپتامبر این سال، كنگره آمریكا سازمان فضایی «ناسا» را موظف ساخت طرحی برای نظارت بر سیارك ها بیابد و پیرامون راه های مبارزه با تهدید آنها نیز به مطالعه بنشیند. و به منظور انجام این ماموریت نخست بود كه «اسپیس گارد» یا «گارد فضایی» ناسا به ریاست «دیوید موریسون» شكل گرفت. بدینسان، كنگره ای در ژانویه 1992 با حضور كارشناسان علم نجوم به ریاست «اوژن شومیكر» و مسئولان دفاعی به ریاست «ادوارد تلر»، پدر بمب «اچ»، در «لس آلاموس» برپا شد و به دنبال آن نیز، دو نشست دیگر در ژانویه 1993 در «تاكسن» و چند ماه بعد در «اریچه» (سیسیل، ایتالیا) برگزار گردید. آن گونه كه ناظران سپس گزارش دادند، طی این نشست ها تنها نظامیان بودند كه نسبت به خطرات اصابت سیارك ها به كره زمین ابراز نگرانی می كردند، چرا كه اخترشناسان صرفاً از این كه امكانات تحقیق درباره سیارك ها به آنها داده شده بود، بسیار خشنود می نمودند. اما، جملگی حاضران بر سر لزوم شمارش سریع رقم دقیق سیارك های بالقوه خطرناك موسوم به «نئو» (Near Earth Orbit NEO) و محاسبه دقیق مدارهای آنها اتفاق نظر داشتند.

واما، سیارك چیست؟
سیارك ها اجرامی آسمانی و در اصل سیاراتی كوچك اند كه از صخره و فلز ساخته شده، از خود نوری ندارند، ابعادشان نامنظم و بین چند ده متر تا چندین كیلومتر متغیر است و برخلاف شهاب سنگ ها بر روی مداری تقریباً بیضی شكل به دور خورشید در گردش هستند. سیارك ها به منظومه شمسی متعلق اند و در شمار اقمار سیارات قرار ندارند.

هزاران سیارك در منظومه خورشیدی وجود دارند كه بسیاری از آنها میان مدار «بهرام» (مریخ) و مدار «هرمز» (مشتری) قرار گرفته و باقی در مكان های دیگر این منظومه یافت می شوند. نزدیك ترین آنها به زمین نیز «توتاتیس» نام دارد. تصور بر این است كه حدود یك میلیون سیارك با قطر بیش از یك كیلومتر در منظومه خورشیدی در گردش اند. تاكنون 16 سیارك با قطر بیش از 240 كیلومتر كشف گردیده و احتمالا 250 سیارك نیز دارای قطری بیش از 100 كیلومتر هستند.

از دیگر نكات قابل اشاره این كه، سیارك ها می توانند برای تامین مصالح ساختمانی مورد نیاز جهت ساخت زیستگاه در كره ماه سودمند باشند. سازمان های بین المللی هم اكنون در حال توسعه برنامه هایی به منظور سفر به سیارك ها و برداشت ذخایرطبیعی فضایی آنها هستند. دانشمندان جهت فرود بر روی سیارك ها در اندیشه یافتن راهی برای باز ایستادن آنها از چرخش اند و به همین منظور نیز جیپ هایی در نظر گرفته اند كه با نیروی موشكی كار می كنند. سیاركی با قطر 100 متر كه 4 بار در روز حول محور خود می چرخد، به 39 تن سوخت نیاز دارد تا از چرخش باز ایستد.

قدرت تخریب سیارك ها متناسب با جرم و مربع سرعت آنهاست، اما گرایش بیشتر به محاسبه ابعاد آن با فرض وزن مخصوص و سرعتی متوسط است. چنانچه قطر یك سیارك بیش از 500 متر باشد، پیامدهای فاجعه اصابت آن سراسر كره زمین را فرا می گیرد.

در سال 1992، گروهی دیگر از دانشمندان با مأموریت تحقیق پیرامون راه های اجتناب از اصابت سیارك ها به كره زمین در «ناسا» شكل گرفت. این دانشمندان در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند كه همه چیز به زمانی كه زمینیان در اختیار دارند، بستگی دارد. یك سیارك پیوسته می تواند «بی خبر» و بدون آن كه امكان ردیابی اش فراهم باشد، به زمین اصابت كند. در این ارتباط، تنها كاری كه از دست ساكنان كره زمین برمی آید، كاهش تعداد سیارك های ناشناس از طریق بهبود امكانات ردیابی آنهاست. اما، منفجر ساختن آنها كار چندان جالب توجهی به نظر نمی رسد، چرا كه این اقدام صرفا به خرد كردن سیارات منجر می گردد و مجموع این قطعات خساراتی بیش از خود سیارك ها به بار خواهند آورد! بنابراین، بهترین روش منحرف ساختن سیارك هاست... حال، با توجه به این كه شعاع كره زمین 6 هزار كیلومتر است، این انحراف مسیر نیز باید متناسب با ابعاد زمین باشد. و این میسر نیست مگر آن كه زمان كافی در اختیار قرار گیرد. در این راستا، تحقیقات گوناگونی به عمل آمده كه معتبرترین آنها، انفجار یك بمب هسته ای در نزدیكی سیارك است. چرا كه، این انفجار وجهی از سیارك را نابود ساخته، در واكنش سبب انحراف آن از مسیر اصلی می گردد.

شاید كه این راه حل شیوه ای برای بازیافت تسلیحات هسته ای باشد كه قابلیت استفاده شان از هنگام فروپاشی اتحاد شوروی به زیر سؤال رفته است. بهر صورت، نظر كلی اخترشناسان شركت كننده در نخستین گردهمایی های انجام گرفته در این زمینه نیز این بوده كه نظامیان نومیدانه در جست وجوی راهی برای توجیه حفظ تسلیحات هسته ای خود و نیز دلیلی برای از سرگیری برنامه «جنگ ستارگان» هستند كه در عمل از سال 1987 كنار گذارده شده است.

در سال 1988، تحقیقات پیرامون سیارك ها با راه اندازی دو تلسكوپ «لاینیر» (Lincoln Near-Earth Asteroid Research LINEAR) جان تازه ای گرفت. این دو تلسكوپ كه سبب 57 درصد اكتشافات بوده اند، یك متر قطر دارند و بر مبنای تلسكوپ های «ژئودس» (GEODESS) ساخته شده اند كه از سوی نیروی هوایی آمریكا به منظور پیگیری تحركات ماهواره ها مورد استفاده قرار می گیرند. نتایج چشمگیر به دست آمده از میزان پیشرفت تكنولوژیك نظامیان در زمینه تصویربرداری فضایی حكایت دارد.

یك سلاح «آخر زمانی»
برای آن كه خوش بینی مربوط به «بازیافت تسلیحات هسته ای آمریكا با هدف محافظت در برابر خطرات كیهانی»، را متعادل تر سازیم، لازم است به این نكته اشاره كنیم كه سیارك ها همچنین می توانند به سلاح هایی مبدل گردند كه تسلیحات هسته ای فوق در مقابل شان اسباب بازی كودكانه ای بیش جلوه نكند. اما، بهره گیری از قوه تخریب سیارك ها به همان روش هایی نیاز دارد كه برای اجتناب از برخوردشان با زمین بدانها احتیاج است. این كه، سیارك هایی كه به طور منظم از نزدیكی زمین عبور می كنند ردیابی گردیده، امكان انحراف آنها از مسیرشان نیز فراهم آید. تفاوت در این است كه، سیارك آماده برخورد با زمین به جای منحرف شدن تغییر مسیر داده شده، به سوی نقطه ای خاص از كره خاكی هدایت می گردد... چنین سلاحی از امتیازاتی بی شمار برخوردار است:

¤ قدرت: سیاركی كه تنها 50 متر قطر داشته، با سرعت 02 كیلومتر در ثانیه به زمین اصابت كند، انرژی فوق العاده ای معادل 01 مگاتن «تی ان تی» یا به عبارت دیگر، چیزی برابر با قدرت یك بمب بزرگ حرارتی- هسته ای، رها می سازد.

¤ پاكیزگی: حتی چنانچه بمب هسته ای كوچكی برای منحرف ساختن یك سیارك موردنیاز باشد، آنچه از مواد شكافت پذیر حاصل گردیده و به هنگام اصابت در جو پراكنده می شود، در مقابل قدرت سلاح كاملا ناچیزخواهدبود.

¤ اخلاق: ساكنان منطقه هدف گرفته شده می توانند از ماهها پیش از وقوع انفجار از جریان آگاه گردیده، بنابراین فرصت تخلیه منطقه خطر را به دست آورند. بدینسان، سلاح مزبور شهری را ویران خواهدكرد بی آن كه حتی یك قربانی برجای گذارد.

¤ اقتصاد: قدرت تخریب بمب های هسته ای كوچكی كه به منظور منحرف ساختن سیارك ها به كار می روند، بیش از اندازه افزایش می یابد، كه این خود صرفه جویی در هزینه هاست.

¤ امنیت: با توجه به فاصله زمانی كه میان اقدامات لازم جهت انحراف سیارك ها و شوك اصابت به وجود می آید، اخترشناسان از زمان مورد نیاز برای محاسبه دقیق و بدون خطر مكان اصابت برخوردار خواهندبود. در صورت عملیات ناموفق نیز این شانس وجود دارد كه منطقه ای كه به خطا هدف گیری شده است، ساكنان اندكی را در خود جای دهد. درصورت عكس، می توان بار دیگر سیارك را منحرف ساخته، حتی از مسیر اصابت به زمین نیز دور كرد. و حتی، در صورت شكست نیز می توان به هرشكل منطقه مربوطه را تخلیه كرد. اما مشكلی كه مطرح می گردد عنصر زمان است. منحرف ساختن یك سیارك به شیوه «اقتصادی» باید دست كم یك سال پیشتر انجام پذیرد. بدین ترتیب، با اكتساب مدت سفر بی شك باید كه از لحظه تصمیم گیری تا زمان اصابت سیارك سه سال منتظر ماند. در واقع، برای كشور خصم می توان هشداری اینچنین درنظرگرفت: «چنانچه سلاح هایتان را تا ماه دیگر تسلیم نكنید، پایتخت تان ظرف 3 سال و 03 روز دیگر تخریب خواهدشد، و هیچ چیز نمی تواند از این رویداد جلوگیری كند!»

باید گفت كه ایجاد تغییر درمسیر سیارك ها به كمك بمب های هسته ای بدون شك كاری ساده نیست، اما غیرممكن نیز به نظر نمی رسد... و تعیین محل اصابت نیز در صورت دقت عملیات هیچ مشكلی پدید نمی آورد. با بازی با عامل زمان می توان نقطه برخورد با كره زمین و نیز ساعت دقیق این برخورد و بنابراین، محل جغرافیایی هدف را هماهنگ ساخت.
نظامیان، تشنه قدرت...

بزرگترین حامی طرح «دفاع در برابر سیارك ها» در بطن ارتش آمریكا، «ادوارد تلر» بود كه در سپتامبر 3200 درگذشت. این فیزیكدان فوق العاده متاسفانه بخش عمده توانایی های خود را صرف طراحی سلاح هایی كرد كه یكی از دیگری قدرتمندتر و مخرب تر بود. او بدون هیچ تردید یكی از مهمترین ستون های «برنامه منهتن» (نام رمز یك پروژه تحقیقاتی در زمان جنگ جهانی دوم است كه به آمریكا اجازه داد با كمك انگلیس، كانادا و پژوهشگران اروپایی، نخستین بمب اتمی تاریخ را درسال 5194 تولید كند) به شمار می رفت كه تحت مدیریت «اوپن هایمر» انجام می پذیرفت. اما، در حالی كه حتی دورنمای ساخت بمب هسته ای نیز «اوپن هایمر» و بسیاری از دیگر فیزیكدانان شركت كننده در «پروژه منهتن» را وحشت زده می كرد، «تلر» به هیچوجه دستخوش ناراحتی وجدان نگردید... به همان گونه كه در بی اعتبارساختن «اوپن هایمر» كه به طرفداری از كمونیسم مظنون بود، نیز درنگ نكرد. او درنهایت به عنوان پاداش خدمات خود، پست و سمت «اوپن هایمر» را به ارث برد و به كار طراحی و تولید بمب هیدروژنی پرداخت.

بنابراین، می توان از خود سؤال كرد به چه دلیل «بازی» با سیارك ها برای «تلر» تا بدین اندازه حائز اهمیت می نموده است. بدون شك- همانگونه كه خود نیز بر آن تاكید داشت- می توان متصور شد كه او در مبارزه علیه خطرات اصابت سیارك ها دلیلی برای تولید بمب های فوق قدرتمند می دید كه در اصل هیچ منفعتی برای نظامیان نداشتند... همچنین می توان پنداشت كه وی استفاده ای دیگر از «اقدام دفاع استراتژیك» یا برنامه «جنگ ستارگان» را مدنظر داشت كه خود بانی اصلی آن به شمار می آمد. و می توان از خود پرسید آیا «تلر» در این برنامه، «پلكانی» به سوی چشم اندازهای متفاوت از یك «سپر فضایی» ساده و مرتبط با سیارك ها نمی دیده است؟!

درسال 0199، گزارشی از «لاول وود»- از مریدان «تلر» از «آزمایشگاه لورنس لیورمول»- خاطرنشان می ساخت كه سیارك هایی با قطر بیش از 4متر كاملاً «خطرناكند»... اما، ذكر این واژه بسیار تعجب برانگیز است، چراكه تمامی اخترشناسان بخوبی می دانند كه سیارك هایی با این ابعاد به دلیل آن كه تقریباً تمامی انرژی خود را در جو از دست داده اند، نمی توانند حقیقتاً خطرناك به حساب آیند. اما، آنچه شگفت انگیز می نماید این است كه، حتی با احتساب انرژی حاصل از اصابت، سیاركی با قطر 4متر صرفاً می تواند در صورت افتادن بسیار غیرمحتمل برروی یك شهر صرفاً خطری مقطعی برای محله ای از شهر محسوب گردد. بنابراین، این كه میلیون ها دلار صرفاً به اجتناب از حوادثی بسیار غیرمحتمل تر و بی خطرتر از حوادث كاری اختصاص داده شود، عملی بس بی معناست. با این حال، فراموش نكنیم كه این میزان انرژی برای تخریب یك مجموعه صنعتی یا نظامی كافی خواهد بود.

لازم به ذكر است كه «وود» همچنین بانی طرح «دیدار» سفینه های كاوشگر با شهاب سنگ ها و سیارك ها و نیز آزمایشاتی برای منحرف ساختن آنها به كمك بمب های هسته ای است كه «تلر» نیز از آن حمایت می كرده است. تمامی این ها این پرسش را مطرح می سازد: انگیزه واقعی این پژوهشگران میلیتاریست دو آتشه از پیگیری آزمایشاتی جهت تغییر مسیر سیارك هایی كه صرفاً قادرند هدفی استراتژیك را منهدم سازند، حقیقتاً چه بوده است؟! و به چه دلیل نظامیان كه خود از پیشرفته ترین تجهیزات ممكن برای تحقیق پیرامون سیارك ها برخوردار بوده اند، این نیاز را احساس كردند كه باید اخترشناسان غیرنظامی را در پژوهش های خود شریك سازند؟

صرفاً به این دلیل كه در تحقیقات خود از بودجه غیرنظامی بهره گیرند و افكار عمومی را نیز برای استفاده «صلح آمیز» از سلاح های هسته ای در فضا آماده ساخته، زمینه را برای تحقق بلندپروازی های خود فراهم آورند. بخصوص آن كه، دانشمندانی چون «تلر» بسیار كمیاب بودند، آنهم در جمع اخترشناسان شاعر مسلك! چراكه، غالب این افراد به پژوهش های نظامی چندان گرایش نداشته و درواقع، تنها باری كه نظامیان به جلب توجه و حمایت دانشمندان موفق گردیدند، به هنگام اجرای «پروژه منهتن» بوده است. و آن نیز با ترفند متقاعد ساختن آنها به این كه آلمانی ها در شرف ساختن بمب اتمی اند! با این حال، غالب این دانشمندان بلافاصله پس از جنگ جهانی دوم خود را از مسابقه تسلیحاتی كنار كشیده، یا به شدت با آن مخالفت ورزیدند. و از آن پس بود كه نظامیان برای جلب همكاری پژوهشگران و یا مهندسان به انواع ترفند از جمله تطمیع آنها متوسل شدند، به گونه ای كه قدرت اندیشه درمورد آنچه ارائه می دادند و یا موارد استفاده از انواع سلاح های ساخته شده را از آنها سلب كردند.

قدر مسلم آن كه، چنانچه معلوم می گردید هدف از پژوهش های انجام گرفته پیرامون سیارك ها به هیچوجه حفاظت از مردم نبوده، بلكه تولید نوعی سلاح كشتار جمعی است، طرح ها و برنامه های مدنظر به هیچوجه نزد جامعه اخترشناسان و نیز افكار عمومی محبوبیتی نمی یافت... در واقع، انجام اینگونه آزمایشات در نقض قطعنامه مصوب سال 3196 سازمان ملل انجام می پذیرد كه استفاده از هر نوع سلاح كشتار جمعی در فضا را ممنوع می سازد. بنابراین، كاملاً به سود نظامیان است كه اهداف خود را پنهان نگاهدارند.

نتیجه آن كه، اكنون این پرسش مطرح می گردد كه آیا سلاح جدید در دست ساخت و یا آماده استفاده است؟ شواهد نشان می دهد كه كلیه تكنولوژی های لازم در همان زمان به دست آمده است. به منظور اطمینان از این امر، كافی است نگاهی به بودجه تحقیقات نظامی فوق سری آمریكا بیفكنیم. «برنامه های سیاه» (Black Programs) یا تحقیقات فوق سری پنتاگون سالانه بیش از 51میلیارد دلار به خود اختصاص می دهند كه با بودجه كل «ناسا» برابری می كند! به همین دلیل نیز، بسیار محتمل است كه این بودجه تحقیقات نظامی را نیز پوشش می دهد.

ارسال به