برای شناخت مقام علمی حضرت زینب(‏علیهاالسلام) می‏توان به موارد بسیار زیادی استناد کرد از جمله:

- خطبه‏های بسیار بلند و پرمحتوایی که از آن بانوی گرامی به جای مانده است.

- به شهادت همه تاریخ نویسان در کوفه، کلاس‏های تفسیر و آموزش قرآن داشتند و زن‏های کوفه را با قرآن و احکام اسلامی آشنا می‏ساختند.

- راویان بزرگی چون عبدالله بن عباس از ایشان روایت‏های زیادی را نقل می‏کنند که از جمله این روایات خطبه تاریخی حضرت زهرا علیها السلام است‏. این در حالی است که زینب در زمان خوانده شدن این خطبه پنج ‏یا شش سال بیشتر نداشتند و ابن عباس با این عبارت از آن حضرت در روایاتی که از او نقل می‏کند، یاد کرده است: «حدثنی عقیلتنا زینب (5)؛ «بانوی فهیم و اندیشمند ما زینب بر من چنین روایت کردند.»

و برخی از او با تعبیر "حبر" و "بحر" یعنی سرشار از علم و دریای علم یاد می‏کنند. حتی زمانی که در مجلس یزید آن خطبه آتشین را بیان کردند، یزید درباره‏اش گفت: اینان خاندانی هستند که فصاحت و دانش و معرفت را از پیامبر به ارث برده‏اند و آن را با شیر مادر نوشیده‏اند.(6) 

از شیخ صدوق روایت ‏شده است که حضرت زینب(علیهاالسلام) به جهت علم و دانش زیادی که داشتند، از سوی امام حسین‏(علیه‎السلام) نیابت ‏خاص داشت و مردم در مسائل شرعی(حلال و حرام) به ایشان رجوع می‏کردند. در یک مورد نقل شده است روزی امام حسن و امام حسین ‏(علیهماالسلام) درباره بعضی از سخنان پیامبر اکرم‏(صلی الله علیه و آله) با هم گفت‏وگو می‏کردند، حضرت زینب(علیهاالسلام) وارد شدند و در بحث ایشان شرکت کردند و مساله را با تمام صوری که داشت ‏با تفصیل تمام تبیین فرمودند.

امام حسن‏(علیه‎السلام) وقتی این توانایی فوق‏العاده خواهر را دیدند، خطاب به او فرمودند: «انک حقا من شجرة النبوة و من معدن الرسالة»(7)؛ به راستی که تو از درخت نبوت و معدن رسالت هستی.

پی‎نوشت‎ها:

1- سفینة‏البحار، ج 1، ص 558 .

2- بحارالانوار، ج 45، ص 137 .

3- السیدة زینب، محمود شرقادی، ص 98 .

تنظیم تبیان: گروه دین و اندیشه، فراوری هدهدی

عفت و پاکدامنی، برازنده‏ترین زینت زنان و گران قیمت‏ترین گوهر برای آنان است. حضرت زینب(سلام الله علیها) از یک سو، به زیبایی درس عفت را، در مکتب پدر آموخت، آن‏جا که فرمود: «ما المُجاهِدُ الشَّهیدُ فی سَبِیل اللهِ بِاَعظَمَ اَجراً ممَّن قَدَرَ فَعَفَّ یَکادُ العَفیفُ اَن یَکُونَ مَلَکاً مِنَ المَلائِکَة؛ مجاهد شهید در راه خدا اجرش بیشتر از کسی نیست که قدرت دارد، اما عفت می‏ورزد، نزدیک است که انسان عفیف فرشته‏ای از فرشتگان باشد.»(1) و از طرف دیگر، حیای ذاتی حضرت زینب(علیهاالسلام) می‏طلبید که در اوج عفت و پاکدامنی باشد، چرا که بارزترین ثمره و پی‏آمد حیا، عفت و پاکدامنی است.

تربیت خانوادگی، و حیای ذاتی زینب کبری(سلام اللّه علیها) باعث شد تا او عفت خویش را حتی در سخت‏ترین شرایط به نمایش گذارد. ایشان در دوران اسارت و در مسیر کربلا تا شام، سخت بر عفت خویش پای می‏فشرد. مورخین نوشته‏اند: «وَ هِیَ تَستُرُ وَجهَها بکَفِها لانَّ قِناعَها قد اُخِذ مِنها؛ او صورت خود را با دستش می‏پوشاند چون مقنعه‏اش از او گرفته شده بود.(منظور پوشش بالای حجابش مثل چادر است)» شاعر عرب به همین قضیه اشاره کرده و می‏گوید:

وَرِثَت زینَبُ مِن اُمِّها                                                                                  کُلَّ الَّذی جَری عَلَیها وَ صارَ 

زادَت ابنَةٌ عَلی اُمِّها                                                                                  تَهدی مِن دارِها اِلی شَرِّ دار 

تَستُرُ بِالیُمنی وُجُوهاً فَاِن                                                                          اَعوَزَها اسَّترُ تَمَدّ الیَسار 

تفسیر «بسمِ الله الرَّحمنِ الرَّحیم»

از مقدّمه تفسیر، چنین به دست می‏آید که ناقل و شنونده تفسیر امام حسن عسکری، دو نفر بوده اند.

محمد بن علی بن محمد بن جعفر بن دقّاق می‏گوید: روایت کردند برای من دو شیخ فقیه، ابوالحسن محمّد بن احمد بن علی بن حسن بن شاذان و ابو محمد جعفر بن علی قمیاز شیخ فقیه، «ابوجعفر ابن بابویه قمی» که او فرمود: روایت کرد برای ما محمّد بن قاسم مفسّر استرآبادی خطیب، از ابویعقوب یوسف بن محمد بن زیاد و علی بن محمد بن سیّار (و کانا من الشّیعة الامامیّة) که می‏گویند:

پدران ما شیعه امامی بودند و در شهر ما (استرآباد) زیدی‏ها غالب بوده و ما تحت حاکمیّت امام زیدیّه، حسن بن زید علوی ملقّب به «داعی الحق» بودیم. او به اندک بهانه‏ای شیعیان را به قتل می‏رسانید؛ لذا برای حفظ جان، پدران ما همراه خانواده خود، شهر را به مقصد سامرّا ترک کردند. در آنجا در یکی از کاروانسراها اقامت کرده و سپس خدمت امام حسن عسکری رسیدیم. چون ما را دید، فرمود:

«مرحبابالآوین الینا...؛ خوش آمدید ای کسانی که به ما پناهنده شدید! خداوند سعی شما را بپذیرد و شما را در امان قرار دهد و از شرّ دشمن حفظ کرده، پس به شهر خود در کمال امنیت و آرامش باز گردید.»

معرفی کتاب عیون أخبار الرضا

نویسنده:

این کتاب نوشته شیخ صدوق، ابو جعفر محمد بن على بن حسین بن بابویه قمى (305 - 381 هجرى).

نویسنده از دانشمندان برجسته و چهره هاى سرشناس و از راویان شیعه در قرن چهارم هجرى به شمار مى آید.

موضوع:

روایات مربوط به امام رضا علیه السلام.

شیخ صدوق در این كتاب روایت هاى پیرامون امام رضا علیه السلام و مجموعه روایاتى كه از آن حضرت روایت شده را جمع آورى كرده است.