مذهبی فرهنگی

دین یعنی یك روش زندگی عام برای نسل بشر، كه در مقاطع مختلف حیات انسانی این راه و روش، لازمه نشان دادن و یا اصلاح مسیری خواهد بود كه وی جهت رسیدن به كمال نیازمند آن است و این راه و روش، اعتبار و ارزش مقبولیت خود را تنها و تنها از جنبه خدایی بودنش خواهد گرفت‌. پس در مقوله دین شناسی ما دین را فقط بعنوان اطلاعات و آگاهی‌هایی خواهیم دانست كه از طریق ارسال رسل و انبیاء توسط خالق متعال جهت پاسخگویی به نیازهای بشری و راهنمایی انسان ارائه گردیده كه این امر معنی و مفهوم علوم دینی را قطعی و قابل استناد خواهد نمود و اگر اثبات یك آگاهی كه از طریق دین اعلام شده مسلم گردد آن اطلاع و آگاهی قطعاً بهترین راه و روش مورد انتخاب در علوم مورد نیاز انسانی خواهد بود‌.

یكی از نابهنجاری‌های اجتماعی كه خانواده و جامعه از آن رنج می‌برد و بسیاری به آن حساسیت فوق‌العاده نشان می‌دهند، مساله تنبلی نوجوانان و جوانان است. البته این مساله اختصاص به یك گروه سنی ندارد ولی در چشم مردمان، تنبلی این گروه سنی به جهت فعال بودن طبیعی و جوشش و سرزندگی و شادابی، بیش‌تر نمود پیدا می‌كند تنبلی به معنای تن‌پروری، بی‌كارگی، كاهلی و اهمال و سستی به كار رفته است. (فرهنگ فارسی ج 1 ص 1147) در قرآن واژگانی چون كسالی، بطا و قاعد در این معنا و مفهوم به كار رفته است.

قرآن نسبت به تنبلی افراد در مواردی چون جهاد و نماز و برخی از اعمال عبادی دیگر توجه داشته است. به نظر قرآن ریشه تنبلی در اموری چون جهاد و اعمال و تكالیف سخت و دشوار را می‌بایست در شك و تردیدی دید كه آنان نسبت به خدا و دین دارند.

فقدان ایمان كامل موجب می‌شود تا شخص نسبت به تكالیف سخت و دشوار واكنش مثبتی نشان ندهد و با برخورد سرد خود آن را به كناری نهد؛ زیرا كسانی كه به خدا و آخرت ایمان دارند می‌كوشند تا به آموزه‌های دستوری خدا و قرآن و پیامبران عمل كنند.

معمولاً انسانها بهترین راه رسیدن به خواسته‌های خود را دعا كردن می‌دانند.هر كس،با شیوه خاص خود با معبودش ارتباط برقرار می‌نماید،راز و نیاز می‌كند،خواسته‌ و نیازهای خود را درخواست می‌كند و به امید این وعده خداوند كه فرموده است:قال ربكم ادعونی استجب لكم؛مرا بخوانید تا دعای شما را اجابت كنم.(سوره غافر، ایه 60)،در دریافت پاسخ از خداوند پافشاری می‌كند.

به همین دلیل،همواره مجالس دعا و نیایش در مكان‌های مختلف برپاست و به مناسبت‌های مختلف،مردم برای دریافت حاجت‌هایشان،به این مجالس روی می‌آوردند و هم نوا با یكدیگر و به امید پاسخ از جانب پروردگار خویش،دعاهایشان را زیر لب زمزمه می‌كنند.

همه ما تا كنون،در این مجالس شركت كرده‌ایم و حتماً این جملات را از نوحه خوانان شنیده‌اید كه خطاب به جمعیت می‌گویند:«اگر می‌خواهی به حاجتت برسی،چنان فریاد بزن و حاجتت را بخواه كه صدایت به عرش خدا برسد و خدا جوابت را بدهد»

با توجه به این جمله،این سؤال همیشه ذهن من را به خود مشغول داشته بود كه مگر خداوند، از دل بندگان خود و خواسته‌های آنها خبر ندارد؟ و مگر صدای آهسته آنها را نمی‌شنود؟

چه لزومی دارد كه ما فریاد بزنیم و چنان فریاد بزنیم كه صدایمان به عرش خدا برسد،یا از فریاد ما عرش خداوند به لرزه بیفتد تا آنگاه خداوند ـ نعوذ بالله ـ متوجه خواسته و حاجت ما بشود و جواب ما را بدهد؟

تا اینكه مدتی پیش،هنگام خواندن قرآن،این ایه توجه مرا به خود جلب كرد:

آداب كلام در كلام الهى

آنچه در این مجموعه مد نظر است، مرورى است بر آداب سخن از دیدگاه قرآن. انتخاب این بحث از جهات گوناگون حایز اهمیت است كه مهم‏ترین آنها نقش بلندى است كه زبان و سخن در میان اعضا و افعال انسانى، در سعادت و شقاوت انسان ایفا مى كند. مباحث این مجموعه عبارتند از:

قسمت 1 - اهمیت كلام ؛ قسمت 2 - آداب سخن گفتن ؛ قسمت 3 - آداب سخن شنیدن ؛ قسمت 4 - آداب گفت و گو.

قسمت چهارم - آداب گفت و گو

1. توجه كردن به طرف مكالمه:

شاید بتوان این ادب را از آیات مربوط به مجلس انس بهشتیان استیناس كرد:

«متكین علیها متقابلین» _{^{(واقعه، 56 / 16)}} بهشتیان بر تختها روبروى هم بر آنها تكیه داده‏اند.

«على الارئك ینظرون» _{^{(مطففین، 83 / 23)}} بهشتیان بر تختها نشسته، مى نگرند.

«لا یسمعون فیها لغوا و لا تأثیما. الا قیلا سلاما سلاما» _{^{(واقعه، 56 / 25، 26)}} در آنجا نه بیهوده‏اى مى شنوند و نه سخنى گناه آلود. سخنى جز سلام و درود نیست.

از این آیات استفاده مى شود كه در بهشت مجلس انس سالمى برقرار است و بدون شك، آنچه ادب یك مجلس در خور شأن بهشت است از ناحیه بهشتیان رعایت مى شود. در آن مجلس، بهشتیان روبروى یكدیگر، در حال توجه، سخنان سالم رد و بدل مى كنند.

كتاب عبدالرزاق نوفل اعجاز عددى در قرآن‏كریم نام دارد و به قلم قرآن‏پژوه و قرآن‏شناس دانشور معاصر، آقاى مصطفى حسینى طباطبائى به فارسى ترجمه شده است.

 ذیلاً تعدادى از آمار و ارقام شگفت‏آور عبدالرزاق نوفل نقل مى‏شود:

- واژه دنیا در قرآن كریم 115 بار به‏كار رفته است، و واژه آخرت هم همین تعداد.

- شیاطین 68 مرتبه، ملائكه هم همین تعداد.

- حیات 71 بار، موت هم همین تعداد.

- علم و معرفت ومشتقات آنها 811 بار، ایمان و مشتقات آن‏هم همین تعداد.

- ابلیس یازده بار، و استعاذه از او هم به‏همین تعداد.

- كلمه یوم به‏معناى روز(به‏صورت مفرد) 365بار به‏تعداد روزهاى‏سال (شمسى) در قرآن به‏كار رفته است. و به‏صورت تثنیه و جمع سى بار، به‏تعداد روزهاى ماه.

- كلمه شهر به‏معناى ماه، 12 مرتبه در قرآن دیده مى‏شود به‏تعداد ماه‏هاى سال.

اما كتاب دكتر ابوزهراء النجدى قرآن‏پژوه شیعه من الاعجاز البلاغى و العددى للقرآن الكریم نام دارد و چنان‏كه از نامش برمى‏آید به‏عربى است و هنوز به‏فارسى ترجمه نشده است و از نظر شگفتى‏هاى ریاضى به‏پاى كار رشاد خلیفه و عبدالرزاق نوفل نمى‏رسد.

ذیلاً چند تناسب و ظرافت عددى قرآنى را كه او پیدا كرده و در كتاب پیش گفته آورده است، نقل مى‏كنیم:

آنجا كه دین ساخته و پرداخته دست بشری بوده، معبودها مجسم، محسوس، محدود و یا افسانه‌ای و خیالی خواهد بود و قوانین و اهداف آن نیز در چنین دین‌های انسان ساخته‌ای مخلوط با شهوات و تمایلات شخصی انسانها بوده و پس از آن با در نظر گرفتن خواسته‌های قوم و قبیله و ملت و كمی متعالی‌تر، توجه به اصولی همچون خیر خواهی و عدالتخواهی به چشم می خورد. اما ادیان الهی كه از طرف خداوند و به واسطه فرستادگانی برای انسان ارسال گردیده، او را همواره به سمت كانون هستی‌بخش فراخوانده است. یعنی معبود را خدای یگانه، غیر محسوس، نامتناهی و برتر از اندیشه ها معرفی می‌نماید و انسان را به انتخاب كمال مطلوب كه همان خداوند و مبدأ كمال و فضیلت و سرچشمه همه اصول و ارزشهای عالی است دعوت می‌نماید.