مذهبی فرهنگی

برای فهم عشق حقیقی نخستین اقدام آشنایی با برخی از مبادی فلسفی در حکمت متعالیه (فلسفه ملاصدرا) می باشد که به برخی از آن ها پرداختیم تا مسیر درک صحیح عشق حقیقی را با سهولت بپیماییم و اکنون ادامه گفتار...

3.خیر بودن وجود و شر بودن عدم

وجود خیر محض است و در مقابل آن عدم است که شر محض می باشد. مفهوم خیر و شر بدیهی هستند و خیر بودن وجود و شر بودن عدم نیاز به استدلال ندارد. چون چه کسی است که نداند اگر چیزی وجود داشته باشد خوب است و اگر نباشد فقدان آن خوب نیست و بد است.(1) در اینجا ممکن است این اشکال و سؤال مطرح شود که مگر آفات و شروری كه در بعضی حیوانات مشاهده می‌شود مثل نیش مار و عقرب و حشرات موزی و یا برخی از حوادث و اتفاقات ناگوار که برای انسان رخ می دهد، شر و بد نیستند بطوری که نبودن آن ها بهتر از بودنشان است. مثلاً چه کسی می تواند ادعا کند که کشته شدن هزاران انسان در بلایای طبیعی مانند زلزله و نظیر آن و یا جنگ ها و خونریزی ها امری نیک و پسندیده است و بودن آنها بهتر از نبودشان است؟!!در پاسخ باید گفت همه انواع شر بدی در دو دسته اصلی قابل تقسیم بندی اند یعنی دو منشأ اصلی دارند:  1. ضعف و نقص وجودی. 2. تزاحمی كه بین دو نحوه وجود در طبیعت حاصل می‌شود و وجودی موجب از بین رفتن وجود دیگری می‌شود.قبلاً گفتیم که وجود دارای مراتب است و طبقات پایین تر وجود از شدت وجودی کمتر و کمالات کمتری برخوردارند.

وقتی انسان توانست به مرتبه عقلانی برسد دیگر کثرتی در عالم نمی بیند بلکه همه را جلوه و آینه حق تعالی می بیند. همه یکی اند و وحدت دارند. این رتبه معصومین است و مرتبه حقیقت محمدیه نام دارد. در آن جا دیگر حجاب ها کنار رفته اند . سالک به مقامی رسیده که نقصی ندارد. او به کمال شایسته خود دست یافته است.

 از این رو حقایق اشیاء را با بصیرت خود مشاهده می‌کند. همان طور که قبلاً گفتیم این مقام با برپایی قیامت کبری به دست می آید. ملا صدرا می گوید:  مادامی که انسان در قوس صعود دارای حجاب و پرده‌ است قیامت او بر پا نمی‌شود.(1) همانطور که رسول اکرم (ص) فرمودند: لا تقوم الساعه و فی وجه الارض من یقول الله الله؛ " قیامت برپا نمی شود در حالی که در زمین کسی می گوید خدا خدا"  یعنی مادامی که انسان در حجاب ارض(زمین) و دنیاست قیامتش برپا نمی‌شود اما هنگامی که در خدا فنا شود، از ماده و ظواهر دنیا رهایی یابد بصیرت لازم را کسب می نماید.آن وقت می‌تواند خدا و امور اخروی را مشاهده نماید.(2) پس باید غبار آینه دل را شست تا تصویر درخشان او را در آن دید. آن وقت قیامت کبری برپا می شود.

                                                                                                                            ادامه دارد...

پی نوشت

1. ملاصدرا، اسرارالآیات، ص 167

2. ملاصدرا، اسرارالآیات، ص172

                                                                                                                              ن- رادفر

                                                                                                          کارشناس فلسفه اسلامی

قیامت از مسائل کلامی مهم و دغدغه ذهنی بسیاری از ماست. فلاسفه و اندیشمندان مختلفی به آن پرداخته اند. از جمله ملاصدرای شیرازی حکیم و فیلسوف متألّه. او استاد فکری بسیاری از اندیشمندان معاصر از جمله علامه طباطبایی، شهید مطهری، آیت الله جوادی آملی و بسیاری دیگر از بزرگان و متفکران است.  قیامت به شیوه ای فلسفی در آثار ملاصدرا تبیین شده است. او می گوید: اگر کسی می‌خواهد معنای قیامت را دریابد بایستی در قواعد و شواهد فلسفی تأمل کافی نماید. (1) این حکیم الهی نظام فلسفی اش را به گونه‌ای چیده است که اجزای آن کاملاً به یکدیگر مرتبط است.

قیامت از نظر ملاصدرا

مراتب قیامت در تفکر صدرالمتألهین

روزی که اسرار هویدا شود!

شیپور روز آخر

عالم ارواح یکی شده!

تا وقتی می گید خدا خدا قیامت برپا نمی شه!!

 دست یاری شما را برای هر چه بهتر شدن بخش فلسفه صمیمانه می فشاریم. ما را از نظرات خود در این زمینه بهره مند گردانید.

پی نوشت

1. ملاصدرا، اسرارالآیات، ص172

                                                                                                                                              سایت تبیان

                                                                                                                                                  ن- رادفر

                                                                                                                                   کارشناس فلسفه اسلامی

نمی توان انکار نمود که هر چه کسی کمالات بیشتری داشته باشد بیشتر سزاوار محبوب بودن است. چون هر خوبی و خیری را تحسین می کنیم.  آن را می ستاییم.  خداوند کمال مطلق است یعنی همه خوبی ها را دارد. پس او از همه دوست داشتنی تر و محبوب تر است! گفتیم این عشق و محبّت به خدایی که همه خوبی ها را دارد، عشق حقیقی است. همین عشق است که انسان را به سعادت می رساند. عشق حقیقی محبت به خداوند و دل سپردن به اوست. یعنی فقط او را دوست داشته باشیم. حتی خود خدا هم خودش را از همه بیشتر دوست دارد. زیرا او از همه بیشتر خوبی و کمال دارد. پس خودش به خودش عشق می ورزد.  

 امّا یک سؤال...

اگر فقط باید خدا را دوست داشت،

اگر فقط عشق به خداست که ما را به سعادت می رساند،

اگر دوست داشتن و عشق به خدا عشق حقیقی است،

پس آیا عشق به غیر خدا و دوست داشتن غیر از او  سبب گمراهی و زیان کاری انسان می شود؟ عشق به غیر خدا عشق مجازی است که ما قبلاً آن را شرح داده ایم. پس آیا عشق مجازی ما را از سعادت واقعی مان دور می کند؟!!

آیا عشق مجازی کاملاً مطرود است؟

 آیا اگر کسی مبتلا به عشقی مجازی شد، باید گفت از عشق حقیقی دور شده پس به سعادت نمی رسد؟ مثل زن و شوهری که یکدیگر را دوست دارند  و به هم عشق می ورزند. آیا آن ها با دور شدن از عشق به خدا خوشبخت و عاقبت به خیر نخواهند شد؟!!

پاسخ این سؤال ها را ملاصدرا فیلسوف اسلامی به زیبایی بیان نموده است....

 شما چی فکر می کنید؟

                                                                                                                                      ادامه دارد.

                                                                                                                                      ن- رادفر

                                                                                                                          کارشناس فلسفه اسلامی

"دانشگاه اسلامی" آرمان و ایده آل مؤمنان است. دانشگاه و مرکز علمی که بشریّت یک بار تحقق آن را مشاهده نمود. امام جعفر صادق(ع) رییس مذهب تشیّع است. ایشان مرکز علمی را پایه گذاری کردند که به حق دانشگاه اسلامی بود. جایی که به تعقّل بها داده می شد و برای حفظ دین از عقل مدد گرفته می شد. ما در مقاله پیشین گفتیم که: حقیقت عقل و دین یکی است. بنابراین تعارضی میان آن دو وجود ندارد. اکنون برآنیم تا همان طور که وعده داده بودیم این مسأله مهم را پی گیری نماییم. یعنی:

ارتباط  عقل و دین و سنجش نسبت عقل و دین و تعیین ارزش عقل در معرفت دینی.

 برای این کار  پیش از هر چیز باید روشن شود كه مراد از دین چیست و منظور از عقل كدام است و مقصود از نقل و نسبت آن با وحی چیست.

البته دو امر مهم را به عنوان پیش فرض می پذیریم:

1- دینِ واحد و حقّه اسلام است.

2- عقل آدمی توان ادراك برخی از معارف، احكام و قوانین آن را داراست.

 این دو امر را در این جا بدون استدلال قبول می کنیم. اگرچه در جای خود هر دو قابل بحث و استدلال‏اند و می‏توان آنها را اثبات نمود امّا در این سلسله مباحث به مناقشات مربوط به قابلیت و توان عقل و خرد آدمی در ادراك حقایق و امور، جز در حدّ ضرورت نخواهیم پرداخت و ارزش معرفت ‏بخشی عقل را مسلم فرض می‏كنیم، چنان‏كه وجود دین حق (اسلام) به عنوان مصنوع و مجعول خداوند متعال نیز اصل موضوعی دیگر بحث فعلی را تشكیل می‏دهد.

1. مراد از دین

دین مجموعه‏ای از عقاید، اخلاق، قوانین فقهی و حقوقی است كه از ناحیه خداوند برای هدایت و رستگاری بشر تعیین شده است. پس دین، مصنوع و مجعول الهی است، به این معنا كه قوانین فقهی و محتوای حقوقی آن را خداوند تشریع و جعل می‏كند، همان‏گونه كه محتوای اخلاقی و اینكه چه اموری جزء اصول اعتقادی این مجموعه باشد نیز از طرف خداوند تعیین می‏گردد.

استادی می گفت کسی پرسید: "چرا نمی توان خدا را دید؟"

 ظریفی آینه ای بزرگ به دستش داد و گفت چه می بینی؟

 گفت:" خودم را."

ظریف آینه را گرفت و آن را شکست. آینه هزاران تکّه شد...تکّه هایی بسیار کوچک...

ظریف این بار تکّه کوچکی از آینه شکسته را به دستش داد. دوباره پرسید: چه می بینی؟

 گفت: "هیچ. آن قدر آینه اش کوچک است که دیگر خودم را هم نمی بینم! "

 ظریف گفت: اگر آینه دلت هم بزرگتر بود حتماً خدا را در آن می دیدی! 

                                                                                                                                      سایت تبیان

                                                                                                                                        ن- رادفر

                                                                                                                           کارشناس فلسفه اسلامی