خروج یمانی؛ نشانه حتمی ظهور
ابوذر یاسری
اشاره:
روایات اهل بیت(ع) از پرچم یمانی، به عنوان پرچم جهاد مسلّحانه با دشمنان قیامكنندة آل محمد(ص)، مهدی موعود(ع) نام بردهاند. رسول اعظم(ص) در حالی كه یمنیان را میستود چنین فرمود: «[ایشان] قومی رقیق القلب و با ایمان راسخاند كه «یاریكننده» از آنان است؛ [او] با همراهی هفتاد هزار نفر قیام میكند و جانشین من و جانشین وصیّام را یاری میكند».
مقالة حاضر به معرّفی یمانی و دستهبندی روایات مربوط به قیام او و بیان اهمیت حركت این شخصیت عصر ظهور میپردازد.
اهمیت و جایگاه قیام یمانی
در روایاتی از امامان معصوم ما، به وقوع نهضتی اسلامی در آخرالزّمان در یمن، قبل از ظهور امام عصر(ع) اشاره شده كه هدف آن، یاری آن حضرت و زمینهسازی ظهور مبارك ایشان است. در خصوص بررسی سندی و اعتبار حدیثی این دسته از روایات، طبق نقل نویسندة كتاب «عصر ظهور»1 و بنابر آنچه در روایات مربوط به امام مهدی(ع) آمده است، سند تعدادی از آنها صحیح2 و وقوع این قیام حتمی است، و امامان اهل بیت(ع) آن را از جملة پنج نشانة قطعی ظهور مهدی موعود(ع) بر شمردهاند. در برخی از روایتها پرچم یمانی هدایتبخشترین پرچمها یاد شده؛ تا آنجا كه بر ضرورت پیوستن و دفاع از آن، بیش از پرچم شرقی ایرانی (به رهبری خراسانی) تأكید شده است. آغاز قیام یمانی مقارن شورش سفیانی
ـ اصلیترین دشمن امام مهدی(ع) ـ در ماه رجب قبل از ظهور و محلّ آن صنعا، توصیف شده است. در اینجا به روایات مربوط به قیام یمانی و ویژگیهای ذكر شده برای آن دقّت میكنیم.
الف) از نشانههای حتمی ظهور: امام صادق(ع) در بیانی راجع به حتمی بودن علامت قیام یمانی برای ظهور امام عصر(ع) فرمودند: «قبل از قیام قائم(ع) وقوع پنج علامت حتمی است: [خروج] یمانی، سفیانی، صیحة آسمانی، كشته شدن نفس زكیّه و فرو رفتن در بیداء»،3 حضرت امام رضا(ع) نیز در خصوص كسی كه ادّعا میكرد، امام زمان(ع) است، فرمودند: «قبل از ظهور، سفیانی، یمانی، مروانی و شعیب بن صالح خواهند آمد، پس او چگونه چنین ادّعایی میكند؟»4
ب) شكنندة چشم سفیانی: در سخنی از امام ششم شیعیان نقل شده است كه آن حضرت(ع) ضمن اشاره به جایگاه قیام یمانی، از او به عنوان شكنندة چشم سفیانی ـ دشمن امام مهدی(ع) ـ یاد میكنند: «سفیانی كجا خواهد بود؟ و حال آنكه هنوز شكنندة چشم او از صنعای یمن خروج نكرده است».5
ج) همزمانی با سفیانی و خراسانی: حضرت رضا(ع) در سخنی دیگر، حركت یمانی را همزمان با شورش سفیانی و خراسانی در یك سال، یك ماه و یك روز بیان میكنند و میفرمایند: «خروج سفیانی، یمانی و خراسانی در یك سال، یك ماه و یك روز و ترتیب آنها همچون رشته مهرهها پشت سر هم خواهد بود. سختی از هر سو پدید آید، وای بر كسی كه با آنها مخالفت و دشمنی كند».6
د) هدایتبخشترین پرچمها: در ادامة روایت پیشین، امام صادق(ع) میفرمایند: «در میان درفشها (پرچمها)، هدایتگرتر از درفش یمانی وجود ندارد، چون درفش حق است و شما را به سوی صاحبتان دعوت میكند».7
ه) تخلف از او، جایز نیست: در روایتی كه ذكر شد، امام صادق(ع) در ادامة سخن بیان میفرمایند كه، «وقتی یمانی قیام میكند، فروش اسلحه به مردم حرام است. پس به سوی او بشتابید كه درفش او درفش هدایت است. بر هیچ مسلمانی سرپیچی از او جایز نیست و اگر كسی چنین كند، اهل آتش است، زیرا او مردم را به حق دعوت میكند».8
و) یمانی، پیرو علی(ع): از هشام بن حكم نقل شده است كه چون «طالب حق» خروج كرد، به امام صادق(ع) گفته شد: آیا امیدوارید این شخص یمانی باشد؟ حضرت فرمودند: «خیر، یمانی پیرو علی(ع) است، در حالی كه این شخص از آن حضرت بیزاری میجوید».9 نویسندة كتاب «الفجر المقدس و ارهاصات الیوم الموعود»10 یمانی را از فرزندان زیدبن علی الحسین(ع) دانسته است.11
در نشانههای ظهور، ویژگیهای پیچیدهای دربارة شخصیّت رهبر قیام یمانی بیان شده و روایات، در خصوص نام او گوناگون است. در یك سخن، نام او مردّد بین حسن یا حسین آمده12 و در دیگری سعید نامیده شده و او را «نصر» نیز خواندهاند.13 دربارة دلیل نامیدن وی به نصر، از رسول اكرم(ص) نقل شده كه زیرا خداوند را یاری میرساند.14 چنانكه در روایات نخستین این نوشتار، عنوان «منصور» برای او انتخاب شده بود كه به سبب یاری رسانیاش نسبت به قیام امام عصر(ع) بود.15 همچنین در روایاتی دیگر به نقل از عبدالله بن عمرو بن عاص از رسول خدا(ص) آمده است كه پدر وی، قریشی است. در كتاب «فتن» ابن حماد آمده است: «ای اهل یمن، میگویند كه منصور از شماست. سوگند به كسی كه جانم در دست اوست، پدرش قریشی است و اگر بخواهم (قصد كنم) كه نسب او را تا دورترین جدّش نام ببرم، چنین كنم».16 از این روایت برمیآید كه «منصور» صرفاً كنیة یمانی است، نه نام او. به نقل نویسندة كتاب «رایات الهدی و الضّلال فی عصر الظّهور» دلایلی قطعی در دست است كه ثابت میكند، رهبر یمانی از اهل بیت(ع) و خصوصاً از نسل امام حسین(ع) است.17
ثوبان روایات کرده است که پیغمبر اکرم(ص) فرمود: «هرگاه دیدید که پرچمهای سیاه از طرف خراسان (یعنی: از ایران برای نبرد) خارج شد، پس شما به سوی آنها بشتابید اگرچه با دست و زانو (مانند کودکان خردسال) بر روی برف راه بروید زیرا خلیفة خدا، مهدی(ع) در میان آنها یا با آنهاست».1 
در شماری از روایتهای ابن حماد آمده است که محلّ فرود آمدن عیسی(ع) در قدس خواهد بود و در برخی دیگر آمده که در محلّ پل سفید بر دروازة دمشق و در بعضی دیگر، در کنار منارهای در محلّ دروازة شرقی دمشق، بر طبق پارهای از روایات در دروازة لد در فلسطین میباشد. امّا نظر مشهور این است که آن حضرت نخست در قدس فرود میآید و سپس رهسپار شام و دیگر نقاط میشود.
خوشا به حال طالقان؛ به درستی كه خداوند متعال در آنجا گنجهایی قرار داده كه از جنس طلا و نقره نیست، بلكه این گنجها مردان مؤمنی هستند كه خدا را شناخته و حقّ خداوند را به جا میآورند، و آنها یاران حضرت مهدی(ع) در آخرالزّمان هستند». همینطور كتب شیعی دیگری، مانند تاریخ محمّدبن جریر طبری یاران حضرت را از طالقان تا 24 نفر شمارش میكند و میگوید: «و مِنْ طالقان أربعة و عشرون رجل». 
خطر دجّال برای جوامع بشری چنان گسترده و ویرانگر است که همة پیامبران الهی دربارة آن هشدار داده و پیروان خود را از او برحذر داشتهاند. پیامبر گرامی اسلام در این زمینه میفرماید: «هیچ پیامبری نبوده است مگر اینکه پیروانش را از دجّال بر حذر داشته است».10 
در روایات ظهور، به نهضت و حركت شخصی به نام خراسانی برمیخوریم كه از ناحیة شرق به یاری امام زمان(ع) برمیخیزد و سپاه وی فرماندهای دارد. حال پرسش این است كه پرچمدار و فرماندة سپاه خراسانی كیست؛
مدیر : 