مذهبی فرهنگی

درس نامه انتظار3

 

در هفته گذشته ضمن بررسی و تحلیل خطبه 138 نهج البلاغه از زبان امیرالمؤمنین علی (ع) به نکاتی مهم مانند امام زمان (عج) هدایت الهی، امام زمان (عج) و احیای قرآن و سنت پیامبر و امام زمان و مجازات فاسدان و نکات زیر اشاره داشت :

1- در زمان غیبت مراقب حاکمیت هوای نفس بر هدایت الهی باشیم.

2- آرا و اندیشه های خود را برقرآن عرضه نماییم نه آنکه مانند خوارج بر قرآن تحمیل کنیم ؛که تحمیل معادل تحریف است.

3- امام زمان عجل الله فرجه در اجرای عدالت بر یاران و ماموران خویش نیزجدیت به خرج می دهد.

4- زمین وزمان مطیع اوست.پس صاحب عصر و امام زمان تنها اوست.

5- عدالت مظلوم ،آیات قرآن تحریف شده وسیره نبوی فراموش شده به دست ایشان زنده و بر پا می شود.

در این درس به بررسی خطبه 182 نهج البلاغه خواهیم پرداخت.

ارسال به

رابطه عقل و گفتار

هنگامی که عقل انسان کامل گردد، گفتارش کوتاه می‌شود.

انسان، هر اندازه که عقل و شعورش بیشتر شود و به سوی کمال برود، به همان نسبت، کمتر حرف می‌زند و در عوض بیشتر فکر می‌کند.

کسانی که زیاد حرف می‌زنند و جلوی زبان خود را نمی‌گیرند، عقلشان کم و فکرشان کوتاه است. به همین دلیل، هنگام سخن گفتن، درباره آنچه می‌گویند، فکر نمی کنند، و هر چه به زبانشان آید، بدون فکر و اندیشه، بیان می‌کنند.

اما بر عکس، افراد عاقل، تا زمانی که موضوعی را خوب بررسی نکرده اند، و درباره خوب و بد آن نیندیشیده اند، سخنی بر زبان نمی آورند. به همین دلیل، شخص عاقل، کمتر حرف می‌زند، چون مقداری از وقت خود را، به فکر کردن درباره گفتاری که می‌خواهد بر زبان آورد، می‌گذراند.

حضرت علی علیه السلام، در جمله دیگری می‌فرماید: «زبان عاقل، در پشت عقل او قرار دارد».

یعنی: شخص عاقل، عقل خود را پیش از زبانش به کار می‌اندازد. در هر کاری، اول فکر می‌کند، عقل و شعور خود را به کار می‌گیرد، و هنگامی که به درستی سخن خود مطمئن شد، زبان به گفتار می‌گشاید. در حالیکه شخص نادان، پیش از آنکه فکر خود را بکار اندازد، شروع به حرف زدن می‌کند، و چه بسا که با سخنان بی‌معنی و حساب نشده اش، هم خود و هم دیگران را بزحمت و ناراحتی دچار می‌سازد.

خوب است اکنون که این حدیث را باهم خواندیم، کمی بیندیشیم آیا دچار این بیماری هستیم یا نه و بعد تصمیم بگیریم که بعد از این حرفهایمان را کمی دیرتر بزنیم تا فرصت اندیشیدن داشته باشیم!!

ارسال به

زبان، عضو کوچکی در وجود انسان است ولی متاسفانه گناهان بزرگی از آن سر می‎زند. این عضو کوچک قادر است با یک جمله دنیایی را به هم ریزد. گناهان بسیاری از جمله: غیبت، سخن‎چینی، تهمت، دروغ، مزاح بیجا، دل شکستن، سخن نیش‎دار  و ... انجام دهد.

اعمال فوق به راحتی انسان را مستوجب عذاب الهی می‎کنند، و از طرف دیگر نگهداری و مراقبت از آن باعث سعادت انسان می‎شود .

از همین باب است که روایات بسیاری جهت حفظ و نگهداری زبان به ما رسیده است. و در بسیاری از آنها به سکوت توصیه شده‎ایم. چرا که هر چقدر کمتر سخن بگوییم به همان میزان گناهان زبان کمتر می‎شود.

زبان از جهت جرم، کم وزن است ولی گناهان سنگینی را مرتکب می‎شود و باعث به عذاب افتادن کل اندام‎های بدن می‎شود . امام سجاد (علیه‎السلام) ضمن روایتی می‎فرماید:

زبان آدمى هر روز بر اندام‎هاى او سرکشى مى‎نماید، آنگاه به دیگر اعضا می‎گوید: چگونه صبح کردید، حالتان چطور است؟

آنها مى‎گویند: خوب است !اگر تو ما را واگذارى! و مى‎گویند: الله الله را در حق ما مراعات کن و آن را قسم مى‎دهند و مى‎گویند: همانا ما به وسیله تو پاداش داده مى‎شویم و به سبب تو مواخذه خواهیم شد.(1)       

ارسال به

در خلوت هم از گناه بپرهیز

اِتَقوا مَعاصِیَ اللهِ فِی الخَلَواتِ فَاِنَّ الشاهِدَ هُوَ الحاکِم   

در خلوت و تنهایی هم، از گناه بپرهیزید، زیرا همان که گناه شما را می‌بیند او خودش نیز درباره آن، داوری خواهد کرد.

امام صادق علیه السلام می‌فرماید: آنکه در تنهایی مرتکب گناه می‌شود، مثل کسی است که در یک کشتی، داخل اطاقک خصوصی خود، نشسته است و کف آن را سوراخ می‌کند. گرچه کسی شاهد این عمل زشت و نادرست نیست، تا از آن جلوگیری کند، یا آن شخص را به مجازات رساند، ولی چنین کسی، مجازات عمل خود را خواهد دید، زیرا به خاطر کار زشت او، دیگران هم صدمه خواهند دید. چون سرانجام، آب دریا، از سوراخ آن اتاقک بالا خواهد آمد، و همه کشتی را، با تمام سرنشینان آن غرق خواهد کرد.

پس گناه، اگر در خلوت و تنهایی هم صورت گیرد، هم شخص گناهکار را به مجازات خواهد رسانید، هم بر روی جامعه اثر بد خواهد گذاشت.

انسان هر چند در خلوت و تنهایی مرتکب گناه شود، و کسی هم شاهد او نباشد، ولی خداوند، او را می‌بیند و شاهد گناه اوست. به این ترتیب، شخص گناهکار، در روز رستاخیز، از داوری خداوند توانا و بینا که خود، آن گناه را دیده است- هیچ راه فراری نخواهد داشت.

نهج البلاغه؛ حکمت 324

ارسال به

پندهای نهج البلاغه 3

هر عاقلی اگر در زندگی دنیایی تفکر کند، سراسر آن را، پر از نشانه هایی خواهد دید که از قدرت آفرینش خداوند حکایت می‌کنند. و آنکه قدرت آفرینش خداوند را، با عقل و بینش بررسی کند، هرگز مسئله آخرت و زندگی پس از مرگ را انکار نخواهد کرد.

اگر ما، با دقت و شعور و انصاف، به دنیای خود نگاه کنیم، به روشنی می‌بینیم که انسان و حیوان و گیاه، و بالاخره تمام موجودات زنده این دنیا، از «نیستی» به وجود آمده اند. پس خداوندی که قادر بوده است این زندگی و این همه موجودات زنده را، از «نیستی» به «هستی» بیاورد، باز هم قدرت آن را خواهد داشت که پس از مرگ و نابودی این موجودات، یکبار دیگر آنها را زنده کند.

اگر در زندگی انسان دقت کنیم، از یک نظر، خواهیم دید که خداوند، در همین دنیا هم، ریشه و اصل زندگی انسانها را در دل خاک قرار داده، و در وقت لزوم، افراد بشر را، از خاک به وجود آورده است.

ارسال به

و من کلام له علیه السلام قاله و هو یلی غسل رسول الله ، صلی الله علیه و آله ، و تجهیزه :

بابی انت و امی یا رسول الله لقد انقطع بموتک مالم ینقطع بموت غیرک من النبوه والانباء و اخبار السماء خصصت حتی صرت مسلیا عمن سواک ، و عممت حتی صار الناس فیک سواء و لولا انک امرت بالصبر  و نهیت عن الجزع ، لانفدنا علیک ماء الشؤون  و لکان الداء مماطلا والکمد محالفا ، و قلا لک  ولکنه ما لا یملک رده ، و لا یستطاع دفعه بابی انت و امی اذکرنا عند ربک ، واجعلنا من بالک

هنگامى كه رسول خدا (ص) را مى شست و كفن مى كرد، گفت:

"پدر و مادرم فدایت باد، با مرگ تو رشته اى برید كه در مرگ جز تو- كس چنان ندید- پایان یافتن دعوت پیامبران و بریدن خبرهاى آسمان، چنانكه- مرگت- دیگر مصیبت زدگان را به شكیبایى واداشت و همگان را در سوكى یكسان گذاشت، و اگر نه این است كه به شكیبایى امر فرمودى، و از بیتابى نهى نمودى، اشك دیده را با گریستن بر تو به پایان مى رساندیم. و درد همچنان بى درمان مى ماند، و رنج و اندوه، هم سوگند جان، و این زارى و بیقرارى در فقدان تو اندك است، لیكن مرگ را باز نتوان گرداند، و نه كس را از آن توان رهاند. پدر و مادرم فدایت، ما را در پیشگاه پروردگارت به یاد آر و در خاطر خود نگاه دار!"

ارسال به

یكى از شبهاتى كه پیرامون موضوع زن همواره مطرح مى‏گردد، شبهه نقص ایمان زن است، كه برخى در این مورد به خطبه 80 نهج البلاغه تمسك مى‏نمایند. در این خطبه، امیر مؤمنان على (علیه‏السلام)، پس از فراغ از جنگ جمل، در نكوهش زن‏ها مى‏فرماید:

«معاشِرَ الناسِ، ان النساء نواقص الایمان، نواقص الحُظوظ، نواقصُ العقول فَامّا نقصانُ ایمانِهِنَّ فقعودهن عن الصلاة و الصیام فى ایام حَیْضِهِنّ و اما نقصانُ عُقُولِهِنّ فَشَهادَةُ اِمرأتَین كَشهادة الرّجُل الواحِد و امّا نُقصانِ حُظُوظِهِنَّ فَمَواریثُهنَّ على الانصافِ مِن مَواریثِ الرّجال فاتّقوا شِرار النِّساء و كُونُوا من خِیارِهِنَّ على حَذرٍ و لاتُطیعُوهُنَّ فِى المَعْروفِ حَتى لایَطْمَعْنَ فِى المُنكر». 1

اى مردم! همانا زنان، از ایمان و عقل و ارث كم بهره هستند؛ اما كاستى ایمانشان، به جهت بركنار بودن آن‏ها از نماز و روزه در ایام خاص مى‏باشد، و نقصان خردشان، آن است كه در اسلام گواهى دو زن برابر با گواهى یك مرد است، و از جهت نقصان نصیب و بهره، ارث آنان نصف ارث مردان است. پس از زن‏هاى بد پرهیز كنید و مراقب نیكانشان باشید. از آنان پیروى نكنید، تا در گفتار و كردار ناشایسته طمع نكنند.

براى پاسخ به این شبهه كه در اعصار مختلف، دست آویز عدّه‏اى براى سركوب كردن شخصیت زن و بهانه‏اى براى دشمن جهت تبلیغ سوء علیه اسلام بوده است، ذكر مقدماتى چند ضرورى مى‏رسد.

1- زمان ایراد این خطبه، پس از غائله جمل مى‏باشد، كه در آن از زن به عنوان ابزارى براى پیشبرد اهداف سیاسى استفاده گردید.

2- هر چند عدّه‏اى این خطبه را مختص به مورد خاص و شخص «عایشه» مى‏دانند، اما به طور كل، مى‏توان گفت كه خطبه در پى تبیین یك مفهوم كلى است و قصد هشدار به زنانى را دارد كه در تشخیص اجتماعى خویش دچار اشتباه مى‏گردند.

3- این گونه نكوهش‏ها به طبیعت و ذات زن برنمى گردد، هر چند تأثیر مقطعى آن محفوظ است.

ارسال به